من مىمانند . او در اخبار شعرا و امم و رجال و نوادر كتب بسيار تصنيف كرد . گويند در تصنيف بهتر از جاحظ است .
مرزبانى در ماه جمادىالآخرهء سال 297 زاده شد و در سال 378 وفات كرد . خطيب سال وفات او را 384 ذكر كرده .
از تصانيف اوست : اخبار الشعراء المشهورين و المكثرين من المحدثين و انسابهم و ازمانهم ، اولهم بشار بن برد و آخرهم ابن المعتز ، اين كتاب در ده هزار ورقه است ، و اخبار ابى تمّام ، در صد ورقه ، و اخبار ابى مسلم صاحب الدعوه ، در بيش از صد ورقه ، و اخبار الاولاد و الاهل و ما جاء فيهم من مدح و ذم ، در حدود دويست ورقه ، و اخبار البرامكة ، حدود پانصد ورقه ، و اخبار عبد الصّمد بن معذّل الشاعر ، و اخبار محمد بن حمزة العلّاف ، در حدود صد ورقه ، و اشعار النساء ، در حدود ششصد ورقه ، و اشعار الجنّ ، در بيش از صد ورقه ، و الانوار و الثمار ، در آنچه در باب گل سرخ و نرگس و اشعار و اخبارى كه دربارهء آن گفته شده و نيز به ذكر انواع ميوهها پرداخته و اشعار و عبارات زيبايى كه دربارهء آن گفته شده و تلقيح العقول ، در بيش از صد باب و سه هزار ورقه ، و الرياض فى اخبار المتيّمين من الشعراء . . . و شعر حاتم الطائى ، و كتاب الازمنة ، در هزار ورقه ، در اين كتاب از فصول چهارگانه و ابرها و بادها و بارانها سخن گفته ، و كتاب الاوائل فى اخبار الفرس القدماء ، قريب به هزار ورقه ، و كتاب الدعاء ، در قريب به دويست ورقه ، و كتاب ذم الحجّاب ، در قريب به دويست ورقه ، و كتاب ذم الدنيا ، در حدود پانصد ورقه ، و كتاب الشباب و الشيب ، در قريب سيصد ورقه ، و كتاب الزّهد و اخبار الزهّاد ، و كتاب الشعر ، و كتاب الفرخ [ 1 ] و كتاب العبادة ، در حدود پانصد ورقه ، و كتاب المغازى در سيصد ورقه ، و كتاب نسخ العهود الى القضاء ، در حدود دويست ورقه ، و كتاب الهدايا ، قريب سيصد ورقه ، و كتاب المديح فى الولائم و الدعوات ، قريب پانصد ورقه ، و كتاب المتوّج فى العدل و حسن السيره ، در بيش از صد ورقه ، و المرشد فى اخبار المتكلمين ، در قريب صد ورقه ، و المستطرف فى الحمقى و النوادر ، در قريب سيصد ورقه ، و المشرّف فى حكم النّبى ، و المفصل فى البيان و الفصاحه ، در قريب سيصد ورقه ، و المزخرف فى الاخوان و الاصحاب ، در بيش از سيصد ورقه ، المعجم ، ذكر فيه الشعراء
هامش
[ 1 ] م : الفرج .