ابو هاشم گفت : غلامت را با من بفرست تا مال مقرر بفرستم . وقتى به خانه آمد به مبرمان رقعهاى نوشت كه فرستادن مال به تأخير افتاده به شما اجازه مىدهم كه قفل خورجين را بگشاييد و اين خط من حجت است . ابو هاشم در حال به بصره رفت و از آنجا به بغداد شد . چون نامه برسيد ، مبرد خورجين باز كرد ، جز سنگريزه چيز ديگرى نبود . گفت :
ابو هاشم ما را فريب داد ، خدا مرگش دهاد .
از آثار اوست : شرح كتاب سيبويه ، كه به پايان نرسيده و شرح شواهد سيبويه ، كتاب المجموع على العلل و التلقين فى النحو و المجارى و كتاب صفت شكر المنعم و شرح كتاب الاخفش و غير اينها . وى در سال 345 وفات كرد . .
1087 - محمد بن على بن حسين بن مقله [ 1 ]
ابو على وزير ، صاحب خط خوش . در فارس عهدهدار برخى امور دولت شد تا به وزارت مقتدر رسيد به سال 316 . بعد از دو سال خليفه او را در بند نمود و اموالش بستد و او را به فارس تبعيد نمود . سپس القاهر بالله او را به وزارت خويش برگزيد ولى باز به خواريش افكند . سپس وزارت راضى يافت كه زمانش اندك بود . راضى در سال 324 او را بگرفت و تازيانه زد و بياويخت و اموالش مصادره نمود و از او خط گرفت كه هزار هزار دينار بدهد . خط بداد و رهايى يافت . سپس ابن مقله به راضى خليفه نوشت اگر او را اجازت دهد ابن رائق را در بند كشد و سه هزار هزار دينار از او بستاند . خليفه اجابت كرد و چون ابن مقله بيامد او را بگرفت و به زندان فرستاد . ابن رائق از ماجرا خبر يافت ، در حبس دست او را ببريد . راضى از كردهء خود پشيمان شد معالجهاش كرد تا شفا يافت . ابن مقله بر دست بريدهء خود زارى مىكرد و مىگريست و مىگفت : دستى كه به آن قرآن را نوشتهام و خلفا را خدمت كردهام چون دست دزدانش ببريدند . ازآنپس قلم را بر دست بريدهء خود مىبست و مىنوشت . ابن مقله به خليفه راضى نامه مىنوشت و او را به گرفتن اموال تحريض مىنمود . چون بجكم يكى از خواص ابن رائق به بغداد آمد ، ابن رائق او را به قطع زبان ابن مقله فرمان داد ، زبانش ببريدند . و او در سال 328 وفات كرد .
ولادتش در سال 272 بود .
هامش
[ 1 ] ابن خلكان 5 : 113 ، يتيمة الدهر 3 : 100 ، ابن ابى أصيبعة 1 : 224 ، المنتظم 6 : 309 ، الكامل لابن الاثير 8 : 183 ، عبر الذهبى 2 : 211 ، سير الذهبى 15 : 224 ، الوافى 4 : 109 ، مرآة الجنان 2 : 291 ، البداية و النهاية 11 : 193 ، النجوم الزاهرة 3 : 268 ، الشذرات 2 : 310 ، تحفة اولى الالباب : 43 ، ثمار القلوب : 210 .