خوش آمد . نمىخواستم كسى پيش از تو روى مرا ببيند . اين بگفت و محمد بىهوش بيفتاد .
روزى ابراهيم بن محمد نفطويه بر او داخل شد . او لاغر و ناتوان بر بستر افتاده بود .
گفت : اين چه حالت است با وجود قدرت تو و موافق بودن معشوق . گفت : من در روزهاى آخر عمر خود هستم . شفاعت محمد ( ص ) نصيب من نشود اگر تا كنون بند خود به حرام گشوده باشم . پدرم به اسناد خود از ابن عباس مرا حديث كرد كه رسول الله ( ص ) فرمود كه هر كه عاشق شود و عشق خود پوشيده دارد و صبر كند ، سپس بميرد شهيد مرده و خدا او را به بهشت برد . .
1049 - محمد بن زياد [ 1 ]
ابو عبد الله ، معروف به ابن اعرابى ، از موالى بنى هاشم بود ، از موالى عباس بن محمد بن على بن عبد الله بن عباس . پدرش زياد بردهاى از سند بود . وى از اكابر ائمهء لغت و مشاهير ايشان گرديد . ربيب مفضّل ضبّى بود . ديوانهاى شاعران را نزد او فرا گرفت . كتاب النوادر را نزد كسائى خواند و از ابو معاويهء ضرير و قاسم بن معن اخذ كرد . ابراهيم حربى و ابو عكرمه ضبّى و ابو العباس احمد بن يحيى ثعلب و ابن السّكّيب از او دانش آموختند .
طريقهء او طريقهء فقها و علما بود . پيش از ديگران حافظ لغات و ايام و انساب مردم بود .
ابو العباس ثعلب گفت : ابن اعرابى مرا گفت كه پيش از آنكه تو نزد من آيى من به قدر بار يك شتر املا كردهام . ثعلب مىگفت كه ابن اعرابى مىپنداشت كه اصمعى و ابو عبيده هيچ چيز در حد كمال نمىدانند . ثعلب گويد : شنيدم كه ابن اعرابى مىگفت : در كلمهاى كه اصمعى روايت كرد از هر هزار تن اعرابى خلاف آن را شنيدم . و نيز گويد كه قريب صد كس در مجلس او گردمىآمدند . هركس هر چه مىپرسيد بدون آنكه به كتاب مراجعه كند پاسخ مىداد . و بيش از ده سال ملازم او بودم هرگز كتابى در دست او نديدم .
بدون شك اگر آنچه بر مردم املا كرده گردآورده شود از بار چند شتر بيش باشد .
محمد بن فضل شعرانى مىگفت : مردم را رؤسايى است . سفيان ثورى در حديث
هامش
[ 1 ] مراتب النحويين : 149 ، المعارف : 546 ، تهذيب اللغه 1 : 20 ، تاريخ ابى المحاسن : 205 ، طبقات الزبيدى : 135 ، الفهرست 75 ، نور القبس : 302 ، ابن خلكان 4 : 306 ، سير الذهبى 10 : 687 ، تاريخ بغداد 5 : 282 ، الانساب 1 : 310 ، نزهة الالبّاء : 150 ، انباه الرواة 3 : 128 ، عبر الذهبى 1 : 409 ، الوافى 3 : 79 ، مرآة الجنان 2 : 106 ، البداية و النهاية 10 : 307 ، النجوم الزاهرة 2 : 264 ، بغية الوعاة 1 : 105 ، الشذرات 2 : 70 ، روضات الجنات 7 : 270 ، اشارة التعيين : 311 .