850 - على بن وصيف [ 1 ]
ملقب به خشكنانجهء كتاب . او از مردم بغداد بود و بيشتر در رقّه زيست . سپس به موصل شد . از بلغا بود و چند كتاب تأليف كرده كه آنها را عبدان اسماعيلى انتحال نمود .
محمد بن اسحاق نديم گويد : او دوست من بود و با منش انس بود . در موصل وفات كرد .
از آثار اوست : الافصاح و التّثقيف فى الخراج و رسومه . .
851 - على بن هبة الله بن ماكولا [ 2 ]
ابو نصر معروف به ابن ماكولا . او فرزند وزير ابو القاسم هبة الله بن ماكولا ، وزير جلال الدولة بن بويه ، است . عمش حافظ ابو عبد الله حسن بن جعفر ، قاضىالقضات بغداد ، بود . اصلش از جرباذقان ( گلپايگان ) شهرى ميان همدان و اصفهان بود و امير لقب داشت ، از خاندان وزارت و قضا و رياست ، خردمند و عارف و عالم . در حفظ به گونهاى بود كه او را خطيب دوم مىگفتند .
ابن جوزى گويد كه از شيخمان عبد الوهّاب شنيدم كه او را به بى دينى متهم مىساخت و مىگفت : علم نيازمند دين است . او كتاب المختلف و المؤتلف را تأليف كرد و ميان كتب دارقطنى و عبد الغنى و خطيب جمع كرده است و چيزهايى هم بر آنها افزوده است .
او در نحو و شعر سرآمد بود . مطالب را به گونهاى صحيح نقل مىكرد و در زمان خود در بغداد همتايى نداشت . از ابو طالب بن غيلان و ابو بكر بن بشران و ابو القاسم بن شاهين و ابو الطيّب طبرى سماع كرد و به شام و سواحل و ديار مصر و جزيره و ثغور و جبال سفر كرد و به بلاد خراسان و ما وراء النهر داخل گرديد و بسيارى از بلاد را زير پى سپرد .
محمد بن طاهر مقدسى گويد كه شنيدم كه ابراهيم بن سعيد حبّال . مصرى ، ابن ماكولا را مدح مىكرد و بر او ثنا مىگفت و مىگفت كه به مصر وارد شد در زىّ كاتبان و ما به او
هامش
[ 1 ] الفهرست : 154 ، ابن الاثير 7 : 87 ، الوافى 22 : 298 ( بدون تصريح از ياقوت ) .
[ 2 ] المنتظم 9 : 5 ، 79 ، مصورة ابن عساكر 12 : 558 ، ابن الاثير 8 : 169 ، ابن خلكان 3 : 305 ، تذكرة الحفّاظ 1201 ، سير الذهبى 18 : 569 ، عبر الذهبى 3 : 317 ، الفوات 3 : 110 ، الوافى 22 : 280 ، مرآة الجنان 3 : 143 ، البداية و النهاية 12 : 123 ، عقود الجمان للزركشى : 234 ، النجوم الزاهرة 5 : 115 ، الشذرات 3 : 381 ، المستفاد : 201 ، مقدمة محقق الاكمال .