از اوست : كتاب النقائض و كتاب الامثال . و كتاب خلق الانسان و كتاب الوحوش و كتاب الارض و المياه و الجبال . وى به سال 220 جهان را بدرود گفت .
520 - سعد بن احمد بن مكّى [ 1 ]
از مردم نيل فرات بود ، معلمى شيعى . نحوى و فاضل و عالم به ادب و به تشيع سخت پايبند . او را شعرى است نيكو . بيشتر در مدايح اهل بيت . غزلش نيز لطيف است . در صدسالگى ، در سال 565 ، در گذشت .
521 - سعد بن حسن بن سليمان [ 2 ]
ابو محمد تورانى [ 3 ] حرّانى نحوى ، اديب و شاعر . بازرگان بود . به شام و عراق و مصر و خراسان سفر كرد . مدتى هم در بغداد زيست و از ابو منصور موهوب جواليقى و غير او علم آموخت از نحو نيك آگاه بود و نظم و نثرى نيكو داشت . به سال 580 در گذشت . از اوست [ 4 ] :
جاءت تسائل عن ليلى فقلت لها * و صورة الهمّ تمحو صورة الجذل
ليلى بكفّك فاغنى عن سؤالك لى * ان بنت طال و ان واصلت لم يطل
522 - سعد بن حسن بن شداد [ 5 ]
ابو عثمان معروف به ناجم . اديب و فاضل و شاعر . ميان او و ابن رومى صحبت و دوستى
هامش
[ 1 ] الخريدة 4 / 1 : 203 ، الوافى 15 : 198 ، نكت الهميان : 157 ، الفوات 2 : 50 ، الشذرات 4 : 309 ( نام او را در همه مصادر ، غير از معجم الادبا سعيد ضبط كردهاند ) .
[ 2 ] الوافى : 178 ، بغية الوعاة 1 : 577 ( تورانى منسوب است به تور قريهاى بيرون دروازهء حران ) .
[ 3 ] م : نورانى .
[ 4 ] حاصل معنى : نزد من آمد و پرسيد كه شب را چگونه مىگذرانى و صورت اندوه صورت شادمانى را محو مىكند . گفتم شب من در دست توست و ديگر نيازى به پرسيدن نيست . اگر به روى دراز مىشود و اگر نزد من باشى كوتاه است .
[ 5 ] صفدى نام او را در الوافى ( 15 : 208 ) ، سعيد ضبط كرده و نيز كتبى در الفوات ( 2 : 51 ) ، بكرى در السمط ( 525 ) ميان ابن ناجم ، كه دوست ابن الرومى است ، و ناجم مصرى ، كه نامش محمد بن سعيد است خلط كرده . بنگريد به المحمّدون : 353 .