عزيز غفار افضل بدانند ، و چگونه مىشود كه چنين باشد در حالى كه آن علمى كه انسان را بر تهجد و شب زنده دارى برنينگيزاند . علمى است كه نور و بهره و خيرى در آن نيست و علم واقعى آن علمى است كه بفرمودهء امام صادق عليه السّلام ملازم با خشيت باشد و صاحب خشيت نمىتواند ترك شب زنده دارى كند و همان بيم و ترس او را به انجام اين عمل واميدارد .
و بايد دانست كه مؤمن در راه تحصيل علم ، نماز شب را از مطالعه كار سازتر مىبيند ، و شيخ ما رحمة اللَّه عليه ، به ما توصيه مىنمود كه هر گاه در مسائل علمى به مشكلى برخورديم به خدا پناه بريم و به تضرع و زارى نزد پروردگار متوسل شويم ، و اين امر به تجربه هم براى ما ثابت شده است . و اما اينكه چرا تهجد و شب زنده دارى و دعاء از اسباب تحصيل علم است ، بدين خاطر است كه علم - همانگونه كه در بعضى از روايات به اين مطلب تصريح شده است - به كثرت تعلم و مطالعه نيست ، بلكه علم نورى است كه خدا در دل هر يك از بندگان خود كه بخواهد مىافكند و شب زنده دارى و مناجات در دل شب دل را نورانى مىگرداند و باعث ثبات نور در دل مؤمن مىشود ، چنان كه از امام صادق عليه السّلام روايت شده كه هر گاه بنده با مولاى خود در دل شب ظلمانى ، خلوت كند و با او بگفتگو و مناجات بپردازد خداوند نور را در قلب او ثابت خواهد گردانيد . و چون بگويد يا رب يا رب ، از طرف خداوند خطاب رسد لبيك بندهء من ، هر چه ميخواهى طلب نما كه به تو عطا كنم و بر من توكل نما تا امورت را كفايت نمايم . و بهر حال اگر كسى در اخبار اهل بيت ، و احوال پيشينيان از مشايخ بزرگ ما تتبع و تحقيقى
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 464
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٤٦٤