شرط ديگر تحصيل علم اينست كه قربة إلى اللَّه باشد ، و اين از مشكلترين شرايط و پيچيده ترين آنها است و در اين جا است كه بسيارى بر خاك افتادند و هلاك گشتند .
خلاصهء كلام اينكه تحصيل علم بر آن صورتى كه مرضى خداوند بوده و از جملهء عباداتى باشد كه خالصا للَّه انجام مىگيرد در خارج بسيار بسيار كم است ، و به گمان من در هر صد هزار يكنفر بيش نيست كه تحصيلش بر اين روال باشد و يكى از دوستان متقى من كه به تحصيل علم اشتغال داشت مىگفت من پس از مجاهدتهاى بسيار توانستهام در تحصيل علم ، خدا را هم شريك گردانم ، تا چه رسد به اينكه خالصا للَّه باشد ، و بجان خودم سوگند ، حال اغلب محصلين متقى چنين است گر چه خود متوجه اين امر نيستند ، حال آنان كه از تقوا بهره اى ندارند و در تحصيل علوم اغراض فاسدى براى آنها است و به اين اميد كه با تحصيل علوم بر حكومت در اموال و اعراض و نفوس مردمان دست بيابند و به هواهاى نفسانى خود برسند ، حالشان چگونه خواهد بود . كه بايد گفت العياذ باللَّه ، و از اين دامها و مهالك به او پناه برد ، و چگونه مىشود كه انسان تحصيل علم را از تهجد و شب زنده دارى و نماز شب افضل بداند در حالى كه مردان متقى براى تصحيح نيت خود در تحصيل علم به نماز شب پناه مىبردند و درد خود را با داروى شب - زنده دارى و تضرع در دل شب درمان مىنمودند ، و بجان خودم سوگند كه براى تصحيح نيات واجبهء عينيه ، اين راه بهترين راهها است و دستگيرهء محكمى است كه نبايد از آن دست كشيد .
و شيخ و پيشواى من در علوم حقه ، برايم حكايت نمود كه از
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 462
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٤٦٢