بهر حال به حكم عقل بر بنده واجب است كه پس از اينكه دانست كه پروردگارش در جميع عوالم و از جميع جهات كه حتى خود او هم از بسيارى از آنها غافل بوده است در صدد تربيت و پرورش او بوده و هست اين پروردگار مهربان را دوست بدارد و تا حدى كه در توان دارد به عبادات خود به خدمت او بپردازد و عباداتش خالص براى او باشد و به يگانگى او در ربوبيت معتقد و از مراقبت غير او در حركات و سكنات خود بر حذر باشد تا چه رسد بعبادت غير او ، و از غفلت و كوتاهى خود در پيشگاه او با توجه باينكه از تمام وجوه نيازمند به او ، و محتاج لطف و عنايت او است ، شرمسار و از اين كه ذات اقدس حق با اينكه در همهء جهات از او بىنياز است باز به ياد او است اظهار شرمندگى كند .
مطلب ديگر اينكه توحيد ذات اقدس حق در ربوبيتش مطلبى است كه علم و اعتقاد بدان بسيار نادر و گرانبها ، و عمل به آن بسيار دشوار است و كسانى كه بعلم و حال و عمل بدان دست يافتهاند عارفان باللَّه و كاملين در صراط عبوديت هستند كه از ريا كارى و خود نمائىهائى كه عامهء مردم در اعمال و احوال و افعال خود بدان گرفتار هستند بدور ، و از هم و غم دنيا و ريا كارى در عبادات و توجه بمراقبت ديگران در حركات و سكنات خود خلاصى يافتهاند ، و هر گاه اين صفات ملكهء انسان گشت ثمره اش پيدايش تعظيم ذات اقدس حق ، و انكسار و شرمسارى در برابر او ، و حيا و خشوع و سر افكندگى و بريدن از خلق ، و خود را از هر جهت نيازمند و فقير دانستن و احتراز اينكه در مرتبه اى از مراتب جلال حضرت ربوبى دچار شك و شبهه اى شود ، خواهد بود ، و اگر حقيقت معناى ربوبيت بر او منكشف شود ، و جميع اجزاء اين عوالم را از هر جهت تحت تربيت
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 373
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٣٧٣