كوچكترين عوالم و تنگترين و حقيرترين آنها است بدقت بنگرد ، ابتدا نظرى به بالاى سر خود بيفكند و به آنچه كه تا به حال علم هيئت بدان رسيده بينديشد و در افلاك و نجوم و كواكبى كه تا به حال براى بشر كشف شده تأمل كند ، و مثلا به كواكب ثابتى كه در آسمان هست بينديشد كه بنابر آنچه كه گفتهاند هر يك از آنها خورشيدى است هم چون خورشيد ما كه در فضا معلق است ، و براى آنها اراضى و اكراتى است ، و در مورد همين خورشيد ما گفتهاند كه دوازده هزار ميليون برابر زمين است .
حال اى انسان اين خورشيد را با فلك چهارم كه اين خورشيد در آن قرار گرفته بسنج كه اين خورشيد با همهء عظمت و بزرگيش در مقابل او چقدر كوچك است ، و باز در اين مطلب كه گفته شده نسبت فلك چهارم بفلك پنجم هم چون حلقه اى است كه در بيابان بسيار وسيعى افكنده شود مىباشد تأمل نما و همين طور تا فلك هفتم ، و تا كرسى ، و عرش ، بعد به همين زمين خود ما برگرد و در وسعت و پهناورى آن دقت نما ، و جثهء خود را با تمام اينها كه گفتيم بسنج ، بعد همه را واگذار و به خود برگرد و از وجود خودت هم تنها بچشمت بنگر كه در همين جزء كوچك از بدن ، چه اجزاء و خواص و تدابيرى به كار گرفته شده و شرايط صحت چگونه منظور گشته ، و در طبقات و پردهها و عروق آن ، و غذاى هر يك از اين اجزاء بينديش كه چگونه براى هر جزئى از اجزاء آن تدبير خاصى به كار گرفته شده و غذاى هر يك به آن ميرسد و زوائد آن دفع مى - گردد ، و تدابيرى كه در اشكال پردهها و رنگهاى آن به كار گرفته شده هر يك از آن اجزاء در جاى خود قرار گرفته است و آفات و امراضى كه متوجه آن مىشود و دواهائى كه براى آنها است دقت كن و در خواص آن دواها
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 376
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٣٧٦