و محبتش در دل رسوخ نموده ، در او تصور مىشود و برايش مجسم ميگردد ، و قلب هم جوارح و اعضاء را به آن مشغول مىگرداند .
چنان كه حكايت كنند كه بقالى در حال احتضار بود هر چه اطرافيان شهادتين را به او تلقين مىنمودند او ميگفت چهار تا ، پنج تا ، شش تا ، و هر آنچه آنها ميكردند كه او شهادتين را بر زبان آورد او به گفتن همان الفاظى مشغول بود كه در زندگى اكثرا بر زبان داشت . و گفته شده آنچه كه بايد از وقوع آن در دم مرگ ترسيد خطورات قلبى ناپسندى است كه در خاطر انسان ميگذرد و همين است كه پيامبر صلَّى اللَّه عليه و آله فرمود : چه بسا انسانى پنجاه سال عملش عمل اهل بهشت است بگونه اى كه بين او و بهشت به اندازهء فاصلهء دو نوبت دوشيدن شتر باقى نمانده كه پرونده اش به آنچه در كتاب گذشته است بسته مىشود . و به همين خاطر است كه عارفان را از اين امر خوف بسيار و بيم و هراسى بس عظيم است زيرا انسان اگر بخواهد كه در خواب جز احوال صالحان و نيكوكاران و حالات عبادات و طاعات را نبيند برايش خيلى مشكل است ، گر چه مواظبت بر صلاح و عبادات دخالتى در اين امر دارد .
و اين فرمايش رسولخدا صلَّى اللَّه عليه و آله كه فرمود پنجاه سال عملش عمل اهل بهشت بوده است ، مبادا كه به پندارى كه مراد حضرت عمل خالص بوده است ، بلكه منظور پيامبر صلَّى اللَّه عليه و آله مطلق عمل بوده است ، و الا كه عمل خالص در چنين مدتى قطعا باعث نجات انسان از سوء خاتمهء كار مىشود ، بلكه مىتوان گفت سوء خاتمه جز از آثار عدم اخلاص بنده در بندگى نظير عبادت ابليس ، نيست ، و ترس عارفان از همين جهت صدق و اخلاص است و از اين بيم دارند كه مبادا در اين زمينه مقصر باشند ، و اخلاصشان اخلاص واقعى نباشد .
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 240
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٢٤٠