خبر از طاغيه افرنجه و نبرد او با تونس همراه با مسيحيان
اين امت معروفاند به افرنچه ، عامه آنها را افرنسيس مىگويند منسوب به بلدى از امهات بلادشان كه افرانسه ناميده مىشود . نسب اينان به يافث بن نوح مىرسد . فرنگان در سرزمينهاى شمالى آن سوى درياى رومى در جانب غربى آن ، ميان شبه جزيرهء اندلس و خليج قسطنطينيه زندگى مىكنند . در سمت مشرقشان روم و در جانب غربيشان سرزمين جليقيه است . همانند روميان بر كيش مسيحى هستند و اين كيش را از روميان فرا گرفتهاند . چون دولت روميان روى در تراجع نهاد آنان نيرومند شدند و از دريا گذشتند با روميان به افريقيه آمدند و آنجا را تصرف كردند و در شهرهاى بزرگ آن چون سبيطله و جلولا و قرطاجنه و مرناق و باغايه و لميس و غير آن وارد شدند و بر همهء بربرهايى كه در آن حوالى بودند غلبه يافتند و آنان را به كيش خود در آوردند و مطيع فرمان خويش ساختند .
آنگاه اسلام آمد ، عربها آن شهرها و ديگر شهرهاى افريقيه را از آنان بستدند سواحل شرقى و جزاير بحرى چون اقريطش و مالطه و صقليه و ميورقه را نيز به تصرف در آوردند و آنان را به آن سوى آب به اراضى خود باز گردانيدند . سپس از خليج طنجه گذشتند و گوتها و جليقيان و بشكنس را مغلوب ساختند و شبه جزيرهء اندلس را تسخير كردند و از ارتفاعات عبور كردند و به اراضى اين فرنگان در آمدند و همه را زير پى سپردند و دست به آشوب و كشتار و تاراج زدند . از آغاز دولت بنى اميهء اندلس پيوسته سپاه صوائف ( تابستانى ) به آن بلاد تاخت مىآورد .
واليان افريقيه نيز چون اغلبيان و آنان كه پيش از اغلبيان بودند سپاه مسلمانان را در خشكى و دريا به جنگ ايشان گسيل مىداشتند تا جزايرى را كه متعلق به آنان بود گرفتند و در سواحل كشورشان پياده شدند . از آن پس همواره دلهايشان لبريز از كينهء مسلمانان بود و در صدد آن بودند كه روزى اراضى از دست رفتهء خويش باز ستانند .
اراضى سواحل شام به آنان نزديكتر بود ، پس در آنها نفوذ نمودند . چون دولت روم قسطنطينيه و رم به هم پيوست و اين فرنگان نيز نيرومند شدند ، اين ايام مقارن اوج خلافت در مشرق بود . مسيحيان براى غلبه بر معاقل شام و ثغور آن در حركت آمدند و بسيارى از آن را تصرف كردند و بر مسجد الاقصى مستولى شدند و در آن كليساى بزرگى به جاى مسجد بنا نهادند . آنگاه بر مصر و قاهره بارها حمله كردند تا زمانى كه خداوند صلاح الدين بن ايوب كرد صاحب مصر و شام را در اواسط قرن ششم به عنوان سپر مدافع اسلام و عذابى اليم براى كافران برگزيد . او قدم مردانگى در جهاد در پيش نهاد و هر چه مسيحيان گرفته بودند باز ستد و مسجد الاقصى را از لوث كفرشان پاكيزه ساخت . صلاح الدين در گرماگرم غزو جهاد جان باخت .
در قرن هفتم در عهد الملك الصالح صاحب مصر و شام و در ايام ابو زكريا در تونس