منافقان فرار مىكردند و كسانى از آنان كه در جلسهء او حضور داشتند ، مخفيانه بيرون مىرفتند . بنابراين ، آيه نازل شد تا بيان كند كه بر امّت پيامبر صلّى اللّه عليه و إله واجب است از او اطاعت كنند و نيز بر مسلمانان واجب است به منظور بالا بردن مقام و كلمهء اسلام با يكديگر همكارى نمايند و مسلمان حقيقى كسى است كه به نداى پيامبر صلّى اللّه عليه و إله پاسخ دهد و بهقدر توان خود در كارهايى كه به نحوى از انحا به نفع و صلاح مسلمانان است با آنان همكارى كند و با بهانههايى واهى از اين تكليف شانه خالى نكند و اگر احيانا عذرى دارد ، بايد آن را با پيامبر صلّى اللّه عليه و إله در ميان گذارد و از او رخصت بطلبد و اين فرمانبردارى نسبت به هرپيشوا و حاكمى كه حق ملّت را بپردازد و مخلصانه به آنان اندرز دهد واجب است .
إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَأْذِنُونَكَ .
كسانى كه از تو رخصت مىطلبند ، در گفتارشان صادقند و مصالح خود را در نظر نمىگيرند .
أُولئِكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ .
آنان كسانىاند كه به حق مؤمنند . امّا كسانى كه بهانههاى دروغين را پيش مىكشند ، منافقانىاند كه با زبانشان چيزى را مىگويند كه در دلهايشان وجود ندارد . آرى ، انسان باورمند همچون يك سرباز همواره فرماندهاش را همراهى مىكند و گوش بهفرمان اوست و در هيچ حالتى از او جدا نمىشود ؛ زيرا او نمىداند كه چه زمانى به او نياز پيدا مىشود و هرگاه برايش چيزى پيش آيد كه وى را به دور شدن از فرماندهاش مجبور كند ، از وى رخصت مىگيرد .
فَإِذَا اسْتَأْذَنُوكَ لِبَعْضِ شَأْنِهِمْ فَأْذَنْ لِمَنْ شِئْتَ مِنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمُ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ .
خداوند امر رخصت دادن را به پيامبر صلّى اللّه عليه و إله تفويض كرد ، اگر خواست اجازه مىدهد و اگر خواست اجازه نمىدهد و نيز به او دستور داد كه براى كسى كه صادقانه و مخلصانه از او رخصت مىطلبد نه از روى دروغ و دورويى ، دعا كند .
پرسش : خدا در آيهء 43 سورهء توبه ، به پيامبرش گفت : « خدايت عفو كند . چرا به آنان اذن ماندن دادى ؟ مىبايست آنها كه راست مىگفتند آشكار شوند و تو دروغگويان را