شود ؛ زيرا خدا حتما او را يارى مىكند . لكن سياق آيه اين نظريه را ترجيح مىدهد كه ضمير به
« مَنْ كانَ يَظُنُّ »
برمىگردد ، زيرا محمّد صلّى اللّه عليه و إله در آيه ذكر نشده است . بنابراين ، معناى آيه چنين مىباشد : كسى كه گرفتارى برايش پيش آيد و از قضا و قدر الهى به خشم آيد و از كمك خدا در دنيا و پاداش او در آخرت - در صورتى كه شكيبايى كند - نااميد گردد ، چنين فردى هيچ وسيلهاى ندارد ، جز اينكه خود را به سقف خانهاش بياويزد و از طريق خفه كردن ، دست به خودكشى بزند و آنگاه بنگرد كه آيا اين كار ، خشم او را از بين مىبرد و هدف او را تحقق مىبخشد ؟
انسان خردمند هرگاه گرفتار پيشامدى شود ، با كمك خواستن از خدا در اين پيشامد و در امور مهمّ ديگر ، تلاش مىكند تا از آن رهايى يابد . اگر راهى براى رهايى پيدا كرد كه همان را دنبال مىكند و در غير اينصورت ، كار را به خدا وامىگذارد و چشمانتظار فرصتها مىنشيند .
وَ كَذلِكَ أَنْزَلْناهُ آياتٍ بَيِّناتٍ وَ أَنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يُرِيدُ .
ضمير « أنزلناه » به قرآن بر مىگردد . بينات ، يعنى روشن . خداوند كسى را كه بخواهد به وسيله كتاب او هدايت شود ، هدايت مىكند و كسى را كه در جستجوى سعادت دنيا و آخرت از طريق كتاب و پيامبر او باشد ، به سوى آن ره مىنمايد . و هركس به دنبال فساد و گمراهى باشد ، راه آن را در نزد فاسدكنندگان و گمراهكنندگان پيدا خواهد كرد .
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هادُوا وَ الصَّابِئِينَ وَ النَّصارى وَ الْمَجُوسَ وَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا إِنَّ اللَّهَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ .
خداوند از باور هرطايفه از اين طوايف ششگانه آگاهى دارد و در فرداى قيامت ميان آنان حكم مىكند و هركدام را برطبق باورى كه دارد ، پاداش مىدهد : « كافران را داخل آتش مىكند و مؤمنان اخلاصمند را داخل بهشت » . نظير اين آيه در آيهء 62 سورهء بقره ، جلد اوّل بيان شد .
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يَسْجُدُ لَهُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ وَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ وَ النُّجُومُ وَ الْجِبالُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ .
گروهى از مفسران مىگويند : مراد از سجدهء