اعراب
« هاتوا » اسم فعل و به معناى ائتوا مىباشد .
« هذا ذِكْرُ مَنْ مَعِيَ »
مبتدا و خبر است .
« معى » صل هء « من عباد » خبر است براى مبتداى محذوف : هم عباد . « فذلك » مبتدا و جملهء « نجزيه » خبر آن . « كذالك » . « كاف » به معناى مثل و در محل نصب ، صفت است براى مفعول مطلق محذوف : جزاء مثل ذلك .
تفسير
أَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ آلِهَةً قُلْ هاتُوا بُرْهانَكُمْ .
همه مىگويند : بيّنه بر عهدهء كسى است كه مدّعى مىباشد ، حتّى اگر مدّعى به ، چيزى پست و كمارزش باشد ، چه رسد به اينكه اين مدّعى به شريك خداوند در آفرينش او باشد ؟ بنابراين ، دليل وجود اين شريك كجاست ؟
هذا ذِكْرُ مَنْ مَعِيَ .
مراد قرآن است .
وَ ذِكْرُ مَنْ قَبْلِي .
مراد ديگر كتابهايى است كه همگى به يكتاپرستى دستور مىدهند و از شرك نهى مىكنند . هرگاه بر وجود شريك براى خدا نه دليل عقلى وجود داشته باشد و نه دليل نقلى ، مشخص است كه منبع اين شرك نداشتن بصيرت و نادانى است .
بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ الْحَقَّ فَهُمْ مُعْرِضُونَ .
اين جمله ، نوعى سركوب و سرزنش است براى مشركان بر اثر نادانى و گمراهى آنان .
وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ إِلَّا نُوحِي إِلَيْهِ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدُونِ .
اين آيه ، بيان و تفسير آيه قبلى است ؛ زيرا آيه نخست مىگويد : در كتابهاى خدا اثرى از شرك وجود ندارد و اين آيه مىگويد : هيچ پيامبرى فرستاده نشده است ، مگر براى توحيد و اخلاص در عبادت خداوند .