كه با آن اشيا را مىآفريند و معناى القا شدن به مريم آن است كه مريم و يا شكم او جايگاه آن آفريده است . براى توضيح بيشتر به جلد دوم رجوع كنيد . در هرحال ، وقتى مريم احساس كرد كه باردار شده است ، از خاندانش دورى گزيد ؛ زيرا شرمش مىآمد و برايش دشوار بود .
فَأَجاءَهَا الْمَخاضُ إِلى جِذْعِ النَّخْلَةِ .
مخاض ، يعنى درد زايمان و پيشدرآمد زاييدن . أجاءها ، يعنى او را آورد و در اصل ، جاء بوده ، آنگاه همزه تعدّى بر سر آن داخل شده و أجاءها گرديده است ؛ نظير أجلسه و أنامه . رازى مىگويد : « أجاء از جاء نقل شده ، جز اينكه معنايش تغيير كرده و به معناى مجبور كردن به كار رفته است » .
بنابراين ، معناى اين جمله چنين است : درد زايمان او را مجبور كرد كه به تنهء درخت پناه ببرد ، تا به منظور آسان شدن زايمان بدان تكيه كند .
قالَتْ يا لَيْتَنِي مِتُّ قَبْلَ هذا وَ كُنْتُ نَسْياً مَنْسِيًّا .
هرانسانى در هنگام بحرانها و سخت شدن كار بر او ، اين سخن و امثال آن را بر زبان مىآورد و بدينوسيله ، اندوه و سختىاش را از بين مىبرد . البتّه ، مادام كه شخص در دين و اعتقاد خود ترديد نداشته باشد ، به زبان آوردن چنين سخنى ، موجب تحقير و خوارى او نمىشود .
فَناداها مِنْ تَحْتِها أَلَّا تَحْزَنِي قَدْ جَعَلَ رَبُّكِ تَحْتَكِ سَرِيًّا .
مراد از سرى جوى كوچك آب است . نخستين چيزى كه از سياق اين سخن در ذهنها تبادر مىكند آن است كه نداكننده عيسى است و نه جبرئيل ، چنانكه بسيارى از مفسران بر همين نظريهاند و اين ندا كردن همچون ولادت و زنده شدن مردگان به وسيلهء عيسى عليه السّلام از جمله معجزات او محسوب مىشود . عيسى مادرش را ندا مىكند و به او مىگويد :
وَ هُزِّي إِلَيْكِ بِجِذْعِ النَّخْلَةِ تُساقِطْ عَلَيْكِ رُطَباً جَنِيًّا .
برخى مىگويند : آن فصل ، فصل خرماى تازه نبوده و اگر درخت ، خرماى تازه داده ، از باب معجزه بوده است .
اين نظرگاه دور از انتظار نيست ؛ زيرا لفظ آيه آن را مىرساند و وضعيت مريم عليها السّلام معجزه در معجزه بود .