صلاح است . همچنين ، فرد گمراه نيز كسى است كه در پيشگاه خدا چنين باشد . در حديث آمده است : ظاهر براى مردم و باطن براى خداست . در نهج البلاغه آمده است :
« بىنيازى و نيازمندى ، پس از عرضه كردن بر خداوند است » . گمراهان و فساد كنندگان را هيچ ياورى در پيشگاه خدا نباشد . نظير اين سخن در آيهء 178 سورهء اعراف ، جلد سوم بيان شد . خداوند به مجازات گمراهان گمراهكننده در اين سخن خود اشاره كرده است :
وَ نَحْشُرُهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ عَلى وُجُوهِهِمْ عُمْياً وَ بُكْماً وَ صُمًّا
و
مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ كُلَّما خَبَتْ زِدْناهُمْ سَعِيراً .
اين آيه كنايه از دردناكى و سختى عذاب خدا بر كسى است كه بازپرسى و مجازات را انكار مىكند ، تا اينكه آنچه را انكار كرده ، بشناسد : « بچشيد عذاب آتشى را كه دروغش مىپنداشتيد » . « 1 »
ذلِكَ جَزاؤُهُمْ بِأَنَّهُمْ كَفَرُوا بِآياتِنا .
به رغم اينكه آيه به روشنى بر وقوع روز قيامت دلالت دارد ، آنان اين روز را منكر شدند ، آنهم صرفا به دليل دور بودن آن .
وَ قالُوا أَ إِذا كُنَّا عِظاماً وَ رُفاتاً أَ إِنَّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقاً جَدِيداً .
اين آيه عينا با تفسيرش در آيهء 49 همين سوره بيان شد .
أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّ اللَّهَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ قادِرٌ عَلى أَنْ يَخْلُقَ مِثْلَهُمْ وَ جَعَلَ لَهُمْ أَجَلًا لا رَيْبَ فِيهِ فَأَبَى الظَّالِمُونَ إِلَّا كُفُوراً .
مراد از اجل در اينجا ، روز قيامت است كه به ناچار بهوقوع خواهد پيوست . ظالمان در حالى اين روز را انكار كردند كه آفرينش آسمانها و زمين را مىبينند و اعتراف مىكنند كه خدا آنها را آفريده و با قدرتش استحكامشان بخشيده است ؛ لكن آنان مىگويند : خدا آنها را پس از فانى شدن برنمىگرداند ؛ زيرا اين كار بسيار دشوار است . ازاينرو ، خداوند در پاسخ آنان مىفرمايد : كسى كه بر ايجاد چيز از هيچ توانا باشد ، بر گردآورى اجزاى اين چيز ، پس از پراكنده شدن آنها تواناتر خواهد بود . اين معنا در چندين آيه بيان شد . به بخش
هامش
( 1 ) . سجده ( 32 ) آيهء 20 .