امر ششم در ممثل شدن چيزها در نظر محتضر :
در كتاب معالم الزلفى از كافى كلينى بسند خود از سويد بن غفلة از امير المؤمنين عليه السّلام روايت كرده كه فرمود : « ان ابن آدم اذا كان فى آخر يوم من ايام الدنيا و اول يوم من ايام الآخرة انه مثل له ماله و ولده و عمله فيقول للمال مالى عندك ؟ فيقول خذ مني كفنك و يقول لولده مالى عندكم ؟ يقولون نردك الى حفرتك و يقول لعمله فما لي عندك يقول انا قرينك الخبر » ( براى شخص محتضر مال و اولاد و عملش ممثل مىشود پس بمالش گويد تو براى من چه مىكنى ؟ گويد از من بيش از كفنت بهرهء نمىگيرى ، باولادش گويد شما براى من چه مىكنيد ؟ گويند ترا بگورت وارد مىكنيم ، پس به عملش گويد تو با من چه مىكنى ؟ گويد من همه جا قرين و ملازم تو هستم . تا
هامش
جواب آنكه مراد از قلب ، قلب صنوبرى جسمانى نيست ، بلكه مراد نفس انسانى است كه مجرد از صورت و ماده است و نه حال در شىء و نه محل شىء واقع مىشود و شيطان هم اگر چه جسم نارى است ، لكن آن هم داراى روح مجرد است و چه مانع دارد دو امر مجرد بهم ارتباط پيدا كنند بويژه اگر نفس داراى صفات شيطانى شود و ارتباط ملك نيز چنين باشد ، زيرا آن هم داراى روح مجرد ملكوتى است بويژه اگر نفس داراى صفات ملكى گردد ، بنابراين القاء شيطان نظير القاء شياطين انسى است منتها آنكه ارتباط نفسى با نفس ديگر محتاج باسباب و حواس ظاهره است كه يكديگر را ملاقات نموده به يكديگر القاء كنند ، لكن ارتباط شيطان و ملك احتياج به اين حواس ظاهره ندارد و مراد از خبر « يجرى مجرى الدم ) ظاهرا اين باشد كه مثل ارتباط خود نفس كه به تمام اعضاء و جوارح است شيطان هم كه نفسش با نفس انسان مرتبط شد همين ارتباط را پيدا مىكند و همچنين ملك .