و كلام در اين مطلب بسيار طولانى و از حوصله اين مختصر خارج است و ما در ذيل آيه شريفه
« وَ إِذا خَلَوْا إِلى شَياطِينِهِمْ قالُوا إِنَّا مَعَكُمْ »
در اوائل سوره بقره بسط مختصرى در باره شيطان دادهايم و مرحوم مجلسى رحمة اللّه عليه در مجلد 14 بحار « السماء و العالم » بسط مفصلى داده و موضوع را از جهاتى مورد بحث قرار داده :
1 - در اصل وجود شياطين و طائفه جن كه از ضروريات دين اسلام است و نصوص قرآنى مانند آيه شريفه
« وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ »
« 1 » ( جن و انس را نيافريدم مگر براى اينكه مرا عبادت كنند ) و آيه شريفه
قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَ الْجِنُّ عَلى أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هذَا الْقُرْآنِ لا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ »
« 2 » ( بگو اگر انس و جن جمع شوند براى اينكه مانند اين قرآن را بياورند نتوانند به مثل آن را بياورند ) و مانند آيه شريفه
« يا مَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُمْ مِنَ الْإِنْسِ »
« 3 » اى گروه جن بتحقيق شما بيشتر هستيد از طايفه انس ) و غير ذلك از آيات ديگر بر آن قائم است و همچنين رفع شبهات منكرين وجود جن .
2 - در اينكه شيطان از طايفه جن است ، چنانچه در قرآن ميفرمايد :
« وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ كانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ
« 4 » ( ياد كن زمانى را كه گفتيم بملائكه براى آدم سجده و خضوع كنيد پس سجده كردند جز شيطان كه از جن بود و از امر پروردگارش مخالفت نمود ) و ابطال قول كسانى كه او را از ملائكه شمردهاند .
3 - در حقيقت جن و شيطان كه از نار آفريده شدهاند چنانچه ميفرمايد :
« وَ الْجَانَّ خَلَقْناهُ مِنْ قَبْلُ مِنْ نارِ السَّمُومِ »
« 5 » ( و جن را پيش از اين از آتش بىدود و لطيف بيافريديم )
« وَ خَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مارِجٍ مِنْ نارٍ »
« 6 » ( و جن را
هامش
( 1 ) سوره و الذاريات آيه 56
( 2 ) سوره اسراء آيه 90
( 3 ) سوره انعام آيه 128
( 4 ) سوره كهف آيه 48
( 5 ) سوره حجر آيه 27
( 6 ) سوره الرحمن آيه 14