مىشود .
و از شواهد بزرگ اين معنى اين ستكه در هيچ يك از اخبار وارده در اين باره لفظ حضور يا آمدن بالاى سر محتضر ندارد ، بلكه بالفاظ ميبيند و ميشناسد و نحو اينها تعبير شده .
و از اين بيان اشكالات ديگرى كه در موارد ديگر شده نيز مرتفع مىشود ، مانند خبرى كه از حضرت صادق عليه السّلام روايت شده كه فرمود حسين عليه السّلام با جد و پدر و مادر و برادرش در عرش ، زوار و عزادارانش را مىبيند و در حق آنها دعا مىكند كه مراد عرش احاطه است ، چنانچه در قرآن ميفرمايد :
« الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى »
« 1 » ( مقصود عرش احاطه است ، زيرا خداوند منزه از مكان است ) .
و پوشيده نماند كه اين مرتبه از احاطه و سعه از خصائص محمد و آل محمد صلوات اللّه عليهم است ولى ساير انبياء اگر چه باختلاف مراتب در سعه و ضيق مختلفند لكن داراى اين مرتبه از سعه نيستند ، لذا در زيارت آنها بطور غياب ميگوئى : « السلام على آدم صفوة اللّه السلام على نوح نبىّ اللّه » تا « السلام على عيسى روح اللّه » ولى در زيارت پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و همچنين ائمه هدى ( ع ) بنحو تخاطب ميگوئى : السلام عليك يا رسول اللّه السلام عليك يا امير المؤمنين تا آخر چنانچه در زيارت حضرت معصومه و ساير زيارات دارد .
امر پنجم در حضور شيطان نزد محتضر
در بعضى از اخبار دارد كه هنگام احتضار شيطان نزد محتضر حاضر شده و بسا ايمان او را مىربايد و از او بعديله ( عدول دهنده ايمان بكفر ) تعبير كردهاند و دعاء عديله را كه مشتمل بر اعتقادات است به اين مناسب عديله گفتند - يعنى - جلوگير از عديله است .
هامش
( 1 ) سوره طه آيه 5