6 - اخبارى كه تصريح دارد باينكه از آسمان چهل روز باران مىبارد و زمين شكاف برمىدارد و استخوانها و رگها و گوشتها و مويها جمع مىشود و بدنها ملتئم ميگردد و پس از نفخ صور روح بدانها تعلق ميگيرد ، چنانچه شيخ طبرسى در كتاب احتجاج از حضرت صادق و در صافى از مجالس صدوق و در تفسير قمى از حضرت صادق در ذيل آيه
« وَ أَنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ مَنْ فِي الْقُبُورِ »
نقل كردهاند .
و غير ذلك از اخبار ديگر كه صريح در حشر جسمانى است و همين اندازه كه ذكر شد براى اثبات مطلب كافى است ، و هرگاه اشكال شود باينكه بيان مذكور در اثبات معاد جسمانى تنها امكان اين امر را ثابت مىكند و از ظواهر آيات و اخبار بيش از مظنهء بدست نميآيد و امر اعتقادى محتاج بدليل قطعى يقينى است با اينكه ممكن است گفته شود اين ظواهر چون القاء بعوام شده و آنان حقيقت را نميتوانستهاند درك كنند ، لذا حقيقت را در لباس اين الفاظ و عبارات پوشانيده و آن را مكشوف ننمودهاند .
جواب گوئيم اولا - انكار نصوصيت آيات و اخبار مكابره صرف است و ثانيا - بر فرض يك يك ظاهر و قابل تأويل باشد مجموع من حيث المجموع نص قطعى است و ثالثا - بر فرض كه مجموعش هم نص نباشد وجهى براى انصراف از ظاهر نيست ، زيرا تا دليل عقلى يا نقلى قطعى بر خلاف ظاهر قائم نشود مجرد احتمال و استحسان موجب انصراف از ظاهر نمىشود ، چه آنكه در اين صورت منصرف شدن از ظاهر تفسير برأى است و بنص فرمايش پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و سلّم « من فسر القرآن برأيه فليتبوّأ مقعده من النار » جايگاه مفسر او مملو از آتش خواهد شد .
گفتار صدر المتألهين در باره معاد :
چنانچه گذشت صدر المتالهين قائل است باينكه روح در عالم آخرت بقالب مثالى كه صورتى بدون ماده است تعلق ميگيرد و مذهب خود را بر پنج اصل مبتنى نموده است :