اگر يقين را در حصول ايمان شرط دانند باز ممكن است كه از بعضى براهين عقليه و قوانين منطقيه بهمرسيده باشد بطريان شبهات قويه كه قدرت بر دفع آنها نداشته
باشد زايل گردد بطريان ضد آن كه شك باشد با ظن به نقيض آن و بعضى از جانب سيد گفتهاند كه اگر كسى گويد كه اگر تسليم كنيم كه زوال يقين واقعى ممكن نيست ممكن است كه زوال ايمان بصدور افعالى باشد كه موجب كفر است مانند سجدهء بت و استخفاف بمحرمات الهى جواب گوئيم كه مسلم نداريم امكان صدور اين افعال را از كسى كه متصف بيقين مذكور باشد بلكه ممتنع بالغير است هر چند بالذات ممكن باشد پس اگر اين افعال از او صادر شود دليل بر آنست كه به آن يقين متصف نبوده و در دعواى خود كاذب بوده و حق آنست كه اگر يقين كاملى بوده باشد كه مخصوص مقربانست كه بمرتبه حق اليقين رسيده باشد هم زوال آن يقين محال است و هم صدور اين افعال از او محال است و اگر بمحض عدم تجويز احتمال نقيض باشد باعتبار دليلى كه بر آن قائم شده باشد هم زوال آن بشبهه و هم صدور آن فعل هر دو از او ممكن است چنانچه در احاديث بسيار وارد شده است در تفسير قول حق تعالى
فَمُسْتَقَرٌّ وَ مُسْتَوْدَعٌ
كه ايمان بر دو قسم است يك قسم ايمانيست كه مستقر و ثابت است كوهها زايل مىشود و آن زايل نميشود و ديگر ايمانى است كه بوديعه و عاريه سپردهاند كه اگر خدا خواهد تمام مىكند و اگر خواهد سلب مىكند و كلينى بسند صحيح از حسين بن نعيم روايت كرده كه به خدمت حضرت صادق عليه السّلام عرض كردم كه چرا چنين مىتواند بود كه مردى نزد خدا مؤمن باشد و ايمان او نزد خدا ثابت باشد و نقل كند حق تعالى او را از ايمان بسوى كفر حضرت فرمودند خدا عادل است و نخوانده است مردم را مگر بسوى ايمان نه بسوى كفر و نميخواند احدى را بسوى كفر پس هر كه ايمان آورد به خدا پس ثابت باشد ايمان او نزد خدا نقل نميفرمايد او را خداى عزّ و جلّ بعد از آن از ايمان بسوى كفر پس گفتم مردى كافر مىباشد و كفر او نزد خدا ثابت شده است آيا او را نقل ميفرمايد از كفر بسوى ايمان فرمود كه بدرستى كه خدا خلق كرده است همهء مردم را بر فطرتى كه مجبول گردانيده است ايشان را به آن نميدانند ايمان بشريعتى را و نه كفر بانكار شريعتى را پس خدا فرستاد رسولان را كه بخوانند مردمان را بسوى ايمان به او پس بعضى را خدا هدايت كرد و بعضى را نكرد .
مؤلف گويد كه گويا مراد بفطرت آنست كه قابل كفر و ايمان هر دو بودند و حاصل جواب آنست كه حق تعالى خلق كرده است همه عباد را بر فطرتى كه قابل ايمان هستند هر چند تفاوت داشته باشد قابليات و استعدادات ايشان و حجت خود را بر همه تمام كرده است بارسال رسل و