كه آيا آتش بس نبود كه حقتعالى به آن عذاب كند خلق را كه مارها و عقربها نيز در جهنم آفريد حضرت فرمود كه خداوند جبار به آن عقرب و مار گروهى را عذاب مىكند كه ميگفتند آنها را خدا خلق نكرده است و شريكى در خلق براى خدا قائل شدهاند تا اينكه بچشاند بايشان عذاب آن چيزى را كه آفريدهء خدا نميدانستند و ابن بابويه از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام روايت كرده است كه در جهنم كوهى است كه آن را صعد ميگويند و در صعد وادئى هست كه آن را سقر ميگويند و در سقر چاهى هست كه آن را هبهب مينامند هرگاه پرده از روى آن چاه برمىگيرند اهل جهنم از گرمى آن بفرياد مىآيند و اين چاه منزل جباران و خلفاى جور است و ايضا بسند حسن از حضرت امام موسى عليه السّلام مروى است كه در بنى اسرائيل مرد مؤمنى بود و همسايه كافرى داشت كه در دنيا مهربانى و احسان نسبت به آن مؤمن ميكرد چون آن كافر مرد حقتعالى خانهاى از گل در ميان آتش بنا كرد كه از حرارت جهنم او را نگاه دارد و روزى او را از جاى ديگر مىرساند و ميگويند به او اينها همه بسبب مدارا و نيكى است كه نسبت به فلان مؤمن همسايهء خود ميكردى و كلينى بسند معتبر از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام روايت كرده است كه مؤمنى در مملكت
پادشاه جبارى بود و در مقام آزار آن مؤمن بود آن مؤمن از او گريخت و ببلاد مشركين رفت مردى از اهل شرك او را جاى داد و رفق و مدارا به او نموده و او را ضيافت ميكرد چون وقت مرگ آن مشرك رسيد حقتعالى وحى نمود به او كه بعزت و جلال خودم سوگند كه اگر تو را در بهشت من مسكنى بود ترا در آن ساكن ميگردانيدم و ليكن بهشت حرام است بر كسى كه با شرك بميرد و ليكن اى آتش او را از جا بدر آور و بترسان اما آزارى به او نرسان و روزى او را از دو طرف روز از براى او بياورند راوى پرسيد كه از بهشت حضرت فرمود كه از هر جا كه خدا خواهد .
مؤلف گويد كه اين دو حديث منافات ندارند با آياتى كه گذشت كه دلالت ميكردند بر آنكه كافران همه معذبند و عذاب ايشان هرگز تخفيف نمييابد زيرا كه بودن در جهنم عذاب ايشانست هر چند آزار بايشان نرساند و در حديث دويم تخفيف و از عاج آتش ظاهر است كه عذاب ايشان است و اينها از ايشان تخفيف نمييابد و ممكن است كه اين احاديث مخصص از آيات بوده باشند و از محمد بن الحنفيه و ابن عباس روايت كردهاند كه چون حقتعالى امر كند مردم را كه بر صراط بگذرند مؤمنان به آسانى بگذرند و منافقان در جهنم بيفتند پس حقتعالى گويد كه اى مالك استهزاء كن بمنافقان در جهنم پس مالك درى در جهنم بسوى بهشت بگشايد و ندا كند ايشان
حق اليقين ( فارسى ) — صفحة 526
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٥٢٦