19 . بدرفتارى با زائران ايرانى در مدينه
[ سند اول ]
به درگاه دولت ، عرض داعى حقير اين است كه : حجاج ايران و داغستان چه در اثناى راه و چه در مكه مكرمه و مدينه منوره و در ساير بلاد اسلامى ، بدون هيچگونه رنجش رفت و آمد مىكردند . اين حال برقرار بود ، ولى برخى از اهالى مدينه منوره در حق حجاج ايرانى بعضى حركات خلاف شروط انجام دادند . مِنبعد حسن سلوك و معاشرت با حجاج ايران ضرورى است و بايد حوائج آنها برآورده شود . علاوه بر اين اگر امتعه و وسايل مالالتجاره همراه دارند ، به موجب رسم گمرك و با بهانههاى گوناگون چون توپراق باسدى « 1 » ، آقچه و وسايل آنها اخذ نشود و آنها را نيازارند . اين خلاف رضاى شاهانه است . در هر حال از ناآرامىها ، تأديب ، حمايت و صيانت شوند و همواره اين امر ، در آمد و شدهاى آنها تأكيد شود . محتواى اين امر صحيح و شرعى ، فرمان جليله مىباشد .
حضرت صدراعظم و بدرالافخم با تاتارهاى خود اين حال و مسائل و اكرام را به عبدالقادرآقا و الحاج علىپاشا چرخهچى ، والى و همه علماى بلديه ، ارسال و رعايت آن را اعلام و زواياى آن را بررسى كرد . عموماً و رسماً شنيده و اطاعت كردند . از آن زمان به بعد ، پس از اداى مراسم احرام ، در مدينه قارص و حوالى آن از حجاج داغستان و ايران ، چيزى زياده از رسوم جارى قديم ، مطالبه نشده و به هر وجه حمايت آنها مراعات شده است . اين ظاهر و باطن است و اين بر همه مأموران تأكيد شد . و بندگان مؤمىاليه ، با تمام تلاش خود با حجاجى كه به آن جانب رفت و آمد دارند ، چنين رفتار مىكنند . اين مسئله سريعاً به ذات اعلى عرض شد . باقى امر و فرمان ، لطف و احسان حضرت مَن له الامر است .
هامش
( 1 ) . نوعى ديگر از مالياتهاى ورود به كشورى ديگر بوده است و منظور ، پا در خاك كشور ديگرى گذاشتن است .