مرحمت و مروت حضرت ناظر است . 19 شوال 1249 ؛ [ مهر و نشان ] .
[ حاشيه ] : مضمون . . . شرح شده است . فى 1249 . . 11
Cevdet 101 : 0097
[ سند سوم ]
سلطان من ، داور بزرگان ، حضرت صاحبدولت ، عطوفت و مروت ،
به مشيت الله تعالى ، بين دولت عليّه و دولت ايران مبنى بر عهود قديمه و عهود سابقه ، صلح و سلم ابدالدوام حاصل شد . در مورد حجاج و زوار ايرانى كه به كعبه مكرمه و به بلاد اسلامى رفت و آمد مىكنند ، مانند اهالى و زوار روم و حجاج ساير بلاد اسلامى بايد رفتار شود . از آنها خلاف شرع و قانون به نام دورمه و ساير ، هيچ چيزى مطالبه نشود و اگر زوار عتبه عليّه ، اموالى به همراه ندارند ، از آنها باج طلب نشود و اشخاصى كه مالالتجاره همراه دارند ، گمرك و رسوم جارى بر مبناى قوانين از آنها دريافت شود و زياده از حد چيزى مطالبه نگردد . همه اين موارد از مقتضاى شرايط سابق بود . منبعد نيز در حق حجاج و تجار دولت ايران ، اين شروط قديم تنظيم و اجرا شود و از طرف وزراى اعظم و ميرالحج و مير ميران كرام و ساير ضابطان و حكام بر رعايت آنها كمال دقت و رعايت شود . از اكابر عليه ايران كسانى كه به حج شريف و زيارت عتبات عليه مىروند ، بايد حرمت آنها رعايت شود . در خصوص رسومات گمرك از تجار دولت ايران ، مانند تجار اتباع اهل اسلام سلطنت سنيّه ، وجه دريافت شود و از اموال تجارت آنها فقط يكبار 4 درصد قروش گمرك دريافت شود و مخالف تذكره ادارى اعطا شده در اماكن ديگر ، از آنها گمرك مطالبه نشود . با اتباع و تجار دولت ايران رفت و آمد كننده به ممالك دولت عليّه ، دوستانه برخورد شود و از حق و تركه فوت شدگان آنها محافظت شود . اگر وصى شرعى ندارد ، تركه آنها در بيتالمال به مدت يكسال نگهدارى شود تا هنگام پيدا شدن وارث و يا وكيل شرعى با معرفت شرعى ، تسليم شود و رسوم عادى آن رعايت شود .