تخطي إلى المحتوى الرئيسي

غزليات حافظ ( فارسى ) — صفحة 284

مساهمون:

ص٢٨٤

اختلاف متن‌ها :

2 - پ - ق - حريفى كش خ - حريفى گش در بيت دوم « كش » و « گش » اختلافى ندارد . هر دو به كار برده شده ولى گش صحيح‌تر است . 4 - ق - خ - كه فردا ببرد پ - به فردا ببرد در مصرع دوم بيت چهارم « كه فردا » بهتر از « به فردا » مىباشد چون لحن شاعرانه و ادبى بيشترى دارد . « كه » درينجا يعنى « همانا كه » 6 - ق - « نرگس مستانه - دلم جمع آورد » خ - نرگس تركانه - دلم جمع آورد پ - نرگس مستانه - بدست آوردم در مصرع دوم بيت ششم « مستانه » بر « تركانه » از آن جهت مرجّح است كه « نرگس مستانه » در اشعار سابقهء ذهنى دارد و « نرگس تركانه » ندارد . نرگس را به جهت مشابهت با « چشم مست » « نرگس مستانه » گفته‌اند . « بدست آوردم » نيز از جهت شيوايى شايسته‌تر از « دلم جمع آورد » مىباشد . 8 - ق - خ - پ - بانگ گاوى چه صدا بازدهد عشوه مخر مصرع اول بيت هشتم در هر سه نسخهء مورد مقابلهء ما چنين آمده است « بانگ گاوى چه صدا بازدهد عشوه مخر » ولى صاحبان ذوق سليم در مىيابند كه در اين مصرع نه تنها لطافتى نيست بلكه خشونتى هست و اگر حافظ نخستين بار مصرع را چنين گفته ، بعد آن را عوض كرده است . ما براى اينكه به سخن اصيل و ذوق‌پسند حافظ دست يابيم به نسخه‌هاى ديگر از جمله حافظ تصحيح انجوى شيرازى مراجعه كرديم و اين مصرع را چنين يافتيم «
سحر با معجزه پهلو نزند دل خوش دار
» كه به سبك حافظ نزديك‌تر است و همان را براى متن خود برگزيديم . يادآورى : ضبط هر سه نسخه ما در مصرع دوم بيت ششم چنين است : ترسم آن نرگس مستانه ( تركانه ) به يغما ببرد . ولى در يك نسخه خطى مورخ 1304 به « يك جا » ببرد ضبط شده است كه با مفهوم كلى بيت مناسب‌تر است و « چل سال » و « يك جا » شامل صنعت تضاد معنايى و لفظيست و ما هم آن را برگزيديم .