تخطي إلى المحتوى الرئيسي

غزليات حافظ ( فارسى ) — صفحة 178

مساهمون:

ص١٧٨

اختلاف متن‌ها :

3 - خ - دام قفس - طاير نيست ق - دام و قفس - طاير نيست پ - دام قفس - ساير نيست در مصرع اول بيت سوم « دام و قفس » مطلوب‌تر از « دام قفس » است . چون « دام » و « قفس » دو وسيلهء متفاوت مىباشد كه با يكى پرنده شكار مىشود و در ديگرى محبوس مىگردد . مقصود شاعر از « دام و قفس » ذكر بسته بودن مرغ وحشى است در يكى از اين نوع آلات در مصرع دوم نيز « در طلبت ساير نيست » بر « در طلبت طاير نيست » مزيت دارد . زيرا تكرار « طاير » در مصرع فوق گيرا نمىباشد و « سِدره » با « ساير » خالى از لطف نيست افزون بر اين « طلب چيزى كردن » مستلزم سِير كردنست 4 - پ - خ - قلب دلت ق - قلب دلش در مصرع اول بيت چهارم « قلب دلت » بر « قلب دلش » ارجح است چون مرجع ضمير در « قلب دلت » معلوم و در « قلب دلش » نامعلوم است به اين ترتيب معنى بيت چنين است « اگر عاشق قلب دل را نثار تو كرد عيبش مكن » حال اگر « قلب دلش » بخوانيم مرجع ضمير معلوم نيست كه عاشق قلب دلش را نثار چه كسى كرد ؟ عبارت « قلب دلت كرد نثار » يعنى قلب دل را نثار تو كرد 5 - ق - خ - بدان سرو بلندش پ - بر آن سرو بلندت در بيت پنجم « بدان سرو بلندش » بهتر از « بر آن سرو بلندت » مىباشد چون مرجع ضمير « بلندش » ، « هر كه » مىباشد و در « بر آن سرو بلندت » مرجع ضمير مشخص نيست . مصرع دوم بيت 5 - ق - پ - خ - هر كه را در طلبت نسخهء سهيلى خوانسارى - هر كه در راه طلب مصرع دوم بيت فوق در هر سه نسخه مورد مقابله ما چنين بود « هر كه را در طلبت همت او قاصر نيست » و چون اين مصرع در ارتباط با مصرع اول عارى از فصاحت به نظر رسيد ناگزير به چند نسخه چاپى ديگر مراجعه شد و ضبط حافظ تصحيح شده به‌وسيله آقاى احمد سهيلى خوانسارى به نظر مرجّح رسيد و در متن گذاشته شد . 6 - خ - پ - پيش تو دم ق - دم هرگز در بيت ششم « نزنم پيش تو دم » بر نزنم دم هرگز به سبب فصاحت و گيرايى بيشتر ترجيح دارد .