و اين اختلاف نسخ در مورد ديوان خواجه بخصوص فىالواقع به حدّى است كه شخص متتبّع را كه غرض او فقط مطالعه و تمتّع از اشعار خود خواجه باشد نه اشعار الحاقى ديگران كه بتدريج عدّهء زيادى از آنها در ديوان خواجه داخل شده يا اشعارى كه گرچه در اصل از خود خواجه بوده ولى بعدها بمرور ايّام در نتيجهء تصرّفات بىحدّ و شمار نسّاخ از صورت اصلى تغيير يافته و دگرگون شده بكلّى عاجز و متحيّر و سرگردان مىكند ،
باز اگر غرض آن شخص متتبّع فقط مطالعهء اشعار خواجه براى تمتّع شخصى خود باشد كار او تا درجهء سهل و آسان است زيرا چنين كسى مختار است كه بميل و سليقهء خود هر غزلى را يا هر عدّه ابيات غزلى را كه در نظر او و در نتيجهء بحث و كاوش او اصيل آمد از خواجه بداند و هر غزلى يا ابياتى را كه در صحّت انتساب آنها به خواجه او را شكّ و ترديدى دست داد كنار گذارده عطف توجّهى به آن ننمايد ، و واضح است كه در اين قضاوت او را در مقابل مردم بههيچوجه مسئوليّتى متوجّه نيست چه او اين جرح و تعديل را منحصرا براى شخص خود مىنمايد و با ديگران كارى ندارد ، ولى تكليف كسى
ديوان حافظ ( انتشارات زوار ) ( فارسى ) — صفحة 84
مساهمون: شمس الدين حافظ
ص٨٤