« . . . در قرن دهم يا نهم هجرى پس از انتشار عالمگير روزافزون ديوان خواجه و نفوذ آن در بلاد عثمانى . . . و تعليق شروح متعدده بر آن . . . بعض از متعصبين علما و فقهاى اهل ظاهر آن جماعت براى تحذير مردم از مطالعهء ديوان و توهين به « حافظ » در انظار عامه و تقليل شأن و اهميت او ( چنين جعل كردند ) كه اولين بيت اولين غزل ديوان خود را ( خواجه ) . . . از اشعار منفورترين جميع مردم دنيا در انظار عامهء مسلمين . . . يعنى يزيد بن معاويه اخذ نموده . . . ( الا يا ايها الساقى . . . بنابراين ) عالما عامدا . . . نسبت آن را به يزيد داده و ما بين مردم منتشر نمودهاند . . . علامه قزوينى - ( ص 75 و 76 شمارهء 9 سال اول مجلهء يادگار ) .
2 . . . اين مصراع عربى از حافظ نيست ، استاد مجتبى مينوى در حاشيهء حافظ خود يادآورى مىكند ، كه امير خسرو دهلوى - متوفى در 725 ( مقارن سال تولد حافظ ) - در بيت زير آن را آورده است :
« شراب لعل باشد قوت جانها ، قوّت دلها * الا يا ايها الساقى ادر كأساً و ناولها »
( كتابخانهء استاد مينوى ، حافظ قزوينى ، شمارهء 3182 ) « 1 »
هامش
( 1 ) . شرح غزلهاى حافظ ، نوشتهء دكتر حسينعلى هروى مجلد 1 ، غزل 1 ، ص 1 ، چاپ تهران 1367 نشر نو .