[ شرح ] غزل 78
بيت 1 : سر جور و ستم : آهنگ و قصد جور و ستم
بيت 2 : مگيرش : مؤاخذهاش مكن
خدايا ! دلدارم را به واسطهى اين ستمى كه به من كرده است ، مؤاخذه مفرما ؛ اگر چه دل من را كه كبوتر حرم اوست ، شكست و حرمت صيد حرم را نگه نداشت . « * »
بيت 3 : حاشا : هرگز
من هر چه ستم مىكشم تقصير بخت نامساعد من است و گرنه محبوب به من عنايت و كرم دارد .
بيت 4 : با اين همه . . . : با وجود شكستن حرمت صيد حرم و كملطفى يار ، هركس كه تحمل جور و جفاى محبوبش را نكند ، به هرجا كه روى آورد ، محترم شمرده نمىشود .
بيت 5 : محتسب : مأمور نهى از منكر انكار ما مكن : مزاحم ما مشو
ما را منع از بادهنوشى مكن كه جام جهاننماى جمشيد ، صفاى جام بادهى ما را نداشت .
بيت 6 : هر راهرو كه . . . : هر سالكى كه به حريم آستان دلدار دست نيافت ، بيچارهاى است كه قطع مراحل سير و سلوك را كرده ، اما شايستگى وصال را نداشته است .
بيت 7 : ببر : برد در مقابل باخت ، آنچه در مسابقات ورزشى يا قمار ببرند .
حافظ ببر تو . . . : حافظ در ميدان فصاحت و بلاغت ، گوى شيوايى سخن را ببر ، زيرا آن كه با تو ادعاى برابرى مىكند ، به هيچ هنرى آراسته نيست .
هامش
* صيد حرم : در اماكن متبركه مانند صحن حرم حضرت امام رضا ( ع ) و امثالهم تعداد زيادى كبوتر بر روى گنبد حرم جاى دارند كه از طريق مسئولان حرم آبودانهى آنها تأمين مىشود . اين قبيل كبوتران را « كبوتر حرم » گويند و صيد اين پرندگان حرام است . در ايام حج ، براى كسى كه حج مىگذارد ، انواع صيد مگر صيد دريايى ممنوع است ( آيهى 96 ، سورهى « مائده » قرآن كريم )