ديده مىشود چگونه مطالب اعتقادى را دقيق و علمى آورده است . بنابراين بحارالانوار را كه يك كتاب جامع و دائرة المعارف گونه است با مرآة العقول يا اعتقادات يا تحفة الزائر و . . . قياس كردن كار دقيقى نيست ، و بايد ديد مؤلف در هر كتابى چه منظورى از تأليف آن داشته و آيا به هدف خود نائل آمده است .
در اينجا نظر چند تن از بزرگان را درباره بحارالانوار نقل مىكنيم :
امام خمينى - قدس سرّه الشريف - در اين باره نوشتهاند :
كتاب بحارالانوار كه تأليف عالم بزرگوار و محدّث عالى مقدار محمدباقر مجلسى است ، مجموعهاى است از قريب چهارصد كتاب و رساله ، كه در حقيقت يك كتابخانهء كوچكى است كه با يك اسم نام برده مىشود . صاحب اين كتاب چون ديده كتابهاى بسيارى از احاديث است كه بواسطهء كوچكى و گذشتن زمانها از دست مىرود ، تمام آن كتابها را بدون آنكه التزام به صحّت همهء آنها داشته باشد ، در يك مجموعه به اسم ( بحارالانوار ) فراهم كرده ، و نخواسته كتابى عملى بنويسد ، يا دستورات و قوانين اسلام را در آنجا جمع كند تا در اطراف آن بررسى كرده و درست را از غير درست جدا كند .
در حقيقت ، بحار خزانهء همهء اخبارى است كه به پيشوايان اسلام نسبت داده شده ، چه درست باشد يا نادرست .
در آن ، كتابهايى هست كه خود صاحب بحار آنها را درست نمىداند . و او نخواسته است كتاب عملى بنويسد ، تا كسى اشكال كند كه چرا اين كتابها را فراهم كردى .
پس نتوان هر خبرى كه در بحار است ، به رخ دينداران كشيد كه آن خلاف عقل يا حسّ است . چنان كه نتوان بىجهت اخبار آن را ردّ كرد كه موافق سليقهء ما نيست . بلكه در هر روايتى بايد بررسى شود ، و آنگاه با ميزانهايى كه علما در اصول تعيين
تحفة الزائر — صفحة مقدمه 53
مساهمون: العلامة المجلسي
صمقدمه ٥٣