و چينشى تحسين برانگيز ، در جهت هموار كردن راه علما و دانشمندان ، و آسان نمودن كار مراجعهكنندگان .
پس مىتوان گفت كه بحارالانوار كتابى نيست كه مؤلف آن درصدد جمع آورى اخبار كاملًا صحيح و معتبر باشد ، بلكه كتابى است بزرگ و گسترده در آثار شيعه ، كه براى حفظ و نگهدارى آنها از نابودى و تحريف و انتقال به آيندگان ، به چنين سبك زيبايى تنظيم شده است .
با اين حال هرچند مؤلف در بعضى از قسمتهاى آن اظهار نظرهاى علمى و دقيقى نموده كه حاكى از مقام والاى علمى او است ، ولى به جهت گستردگى كار ، در نظر داشته - همانگونه كه خود در مقدمه گفته است « 1 » - اگر فرصت يافت ، كتابى در شرح و توضيح آن بنويسد ؛ كه متأسفانه براى اين كار كه مىتوانست جوابگوى بسيارى از سؤالها باشد ، مهلت نيافت .
ما با بررسى كتب علامه مجلسى رحمه الله مىبينيم كه در بعضى از آنها كه بنايش بر نقد و تصحيح بوده آنچنان با ذرّه بين دقت احاديث و روايات را چه از نظر سند و چه از نظر متن بررسى كرده كه مورد اعجاب و تحسين همهء دانشمندان در طول قرون بوده است ، مانند كتاب شريف مرآة العقول شرح بر كتاب كافى و كتاب ملاذ الاخيار شرح بر تهذيب كه هم اسناد احاديث را بررسى كرده و صحيح را از غير صحيح جدا ساخته ، و هم راجع به عبارات متن اظهار نظر كرده كه مورد تحسين حديث شناسان و فقها قرار گرفته است .
و يا در همين كتاب ( تحفة الزائر ) مىبينيم كه زيارات معتبر روايى را آورده و هنگامى كه حديثى را نقل مىكند صحيح يا موثق يا حسن بودن و غير آن را بيان مىكند ، تا خواننده به ميزان اعتبار آن آگاهى يابد . و همچنين در كتاب اعتقادات كه
هامش
( 1 ) . نگاه كن : بحارالانوار ج 1 ص 5 . .