تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اختران فقاهت ( فارسى ) — صفحة 257

مساهمون:

ص٢٥٧
نامه‌هاى مشتمل بر وعظ و اندرز ارشاد مىكرد .

4 . اراده و عزم استوار

مرحوم حاج شيخ ، داراى پشتكارى وصف‌ناپذير و همتى عالى بود . و اگر اين ارادهء وى نبود چگونه مىتوانست بيش از 60 جلد كتاب تحقيقى و تتبعى ، را بنگارد . همان‌گونه كه گفته شد ، نگارش كتاب پرارج الذريعه ، 60 سال ( از 1329 تا 1389 ه . ق ) به طول انجاميد ، كه اين خود يك عمر است . اما اراده استوار و همت بلند حاج شيخ ، مشقات 60 سالهء تأليف يك كتاب را همچون قند در مذاق وى شيرين مىساخت . مرحوم شيخ در 1354 ه . ق در نجف ، براى چاپ كتاب الذريعة چاپخانه‌اى به نام « مطبعة السعادة » تأسيس نمود . اما دولت ضد تشيع « نورى سعيد » به بهانهء اينكه ايرانى در عراق نمىتواند صاحب چاپخانه‌اى باشد ، با اين كار مخالفت نمود . شيخ آقابزرگ پس از مدتها جستجو سرانجام چاپخانه را به شخصى عراقى سپرد ، اما باز هم از اذيتها و آزارهاى فراوان دولت عراق در امان نماند ، تا بدانجا كه پس از چاپ جلد اول الذريعة در 1355 ه . ق ، شش ماه از نشر و توزيع آن ، تنها به دليل ايرانى بودن مؤلف ، جلوگيرى شد . با هر زحمتى بود جلد دوم و سوم آن نيز در عراق به چاپ رسيد ، اما با اذيت و فشار حكومت درصدد فروش چاپخانه و چاپ كتاب در ايران برآمد ، لذا با وجود اين مشكلات چاپ موسوعهء الذريعة از 1355 ه . ق تا 1389 ه . ق به طول انجاميد ، اما در اين زمان مؤلف به‌درود حيات گفته بود . همه اينها حكايت از عزم قوى و پشتكار مرحوم شيخ دارد ، در حالى كه اين همه مشكلات براى انصراف از عمل كافى بود ، اما شيخ كسى نبود كه مأيوس شود و دست از ادامه كار بردارد . واقعهء ديگرى كه حكايت از همت بلند مرحوم شيخ