يكى از آثار و بركات وجود الذريعة آشنايى دانشمندان جهان با مكتب تشيع و خدمات آنان است . چه بسيار عالمانى كه هرگز تشيع را جزو ملل و اقوام قابل اعتناى اسلام نمىشمردند ، اما وجود اين كتاب شريف ، تشيع را بدانها شناساند و در سطح جهان معرفى نمود .
حكايت ذيل از علامه شيخ محمّد جواد مغنيه ( د . 1400 ه . ق ) ، صاحب تفسير الكاشف و الفقه على مذاهب الخمسة ، نقل گرديده است .
« يكى از مستشرقان فرانسوى به اتفاق يكى از دوستانم در بيروت به منزل من آمدند . در ضمن پرسشهايى كه در پيرامون مذهب اماميه شد ، مىگفت : من براى به دست آوردن آثار علماى اسلام به يكى از كتابخانههاى پاريس مراجعه مىكردم و از كتابدار كتاب كشف الظنون و ذيول آن را براى مطالعه مىگرفتم و هرگاه به اسم شيعه برمىخوردم ، آنها را فرقهاى از صوفيه مىپنداشتم و زود از آن مىگذشتم . تا روزى ، طبق عادت خويش كه فهرست كتابهاى اسلامى را از كتابدار خواستم ، الذريعه را نيز برايم آورد و من با ديدن آن متعجب گشته پى به اشتباه سخت خود بردم و ديدم اين فرقهء اسلامى داراى تأليفاتى در تمام فنون هستند . پس از كنجكاوى از محل آنان دانستم كه در تمام كشورهاى اسلامى وجود دارند و چون بيروت نزديكترين شهر بود كه مىتوانستم به آن سفر كنم ، لذا به بيروت آمدم تا از شما پيرامون تاريخ پيدايش اين مذهب و علما و دانشمندان و محل سكونت آنان پرسش نمايم » .
مرحوم آيت اللّه سيد احمد شبيرى زنجانى مىنويسد :
« . . . آقا شيخ محسن تهرانى ، معروف به شيخ آقابزرگ است كه با تأليف كتاب الذريعه كتب و تصانيف شيعه را با خصوصياتى كه دارند در دفتر تاريخ ضبط مىكند . مثلا : فلان كتاب مصنفش كيست و در چه تاريخ تأليف شده و موضوعش چيست ، و براى چه و براى كه نوشته شده ، چاپ
اختران فقاهت ( فارسى ) — صفحة 248
مساهمون: ناصر الدين انصارى قمى
ص٢٤٨