شده يا نشده ، و اگر چاپ نشده نسخهء خطى آن در كجا و كدام كتابخانه است ، نسخهء آن تمام است يا ناتمام ، اصل است يا نه ؟ همهء اين خصوصيات را به قدر امكان ضبط مىكند » . « 1 »
و مرحوم آيت اللّه علامه شيخ محمّد حسين كاشف الغطا مىنويسد :
« خداوند متعال روح همت و پشتكار را در جان عالم علّامهء جامع علم و ورع ، احياگر سنتهاى دينى و ميراننده بدعتها ، برادر ما و دوست ما در راه خدا ، شيخ آقابزرگ تهرانى برانگيخت و او بازوى همت را به كمر زد و به اين خدمت قيام كرد و پس از تحمل دشوارى سفرها و گشتن شهرها و صرف بسيارى از عمر شريفش در جستجوى كتابخانهها و كتابها ، نوشتار فراگير و جامعى تأليف نمود كه وافى به غرض و برگرفته از جواهر كتب و خالى از حشو و زوايد بوده و دربر گيرنده كتابهاى شاذ و نادر و مشهور و معروف شيعه است » . « 2 »
همچنين دكتر يوسف اسعد داغر ، دانشمند مسيحى لبنانى و صاحب كتاب دور الكتب العربية فى الخافقين ، مىنويسد :
« به خدا سوگند ، اگر براى شيعه در قرن چهاردهم هجرى به جز علامه امينى و الغديرش ، و علامه سيد محسن امين و اعيان الشيعهاش ، و علّامهء سترگ شيخ آقابزرگ تهرانى و الذريعهاش نبود بىشك براى نشر افكار تشيع و رهنمايى صاحبان انديشه كفايت مىكرد . . . » . « 3 »
انگيزهء تأليف اين كتاب آن بود كه جرجى زيدان ( د . 1914 م ) نويسندهء مسيحى مصرى در تاريخ آداب اللغة العربية نوشت : شيعه طائفهاى كوچك بود كه اكنون منقرض شده است و آثار قابل اعتنايى نداشت .
هامش
( 1 ) . انصارى ، هزار كتاب و رساله پيرامون نماز ، ص 35 ، به نقل ا . الكلام يجر الكلام .
( 2 ) . تهرانى ، الذريعة ، ج 1 ، مقدمه .
( 3 ) . امينى ، الغدير ، ج 11 ، ص 12 .