اين سخن دور از انصاف و واقعبينى باعث شد كه سه تن از بزرگان و نامآوران دانشمندان اماميه ، بر آن شدند تا خدمات شيعه را بازشناسى نمايند . آنان عبارت بودند از :
1 . علّامهء بزرگ آيت اللّه سيد حسن صدر كاظمى ( د . 1354 ه . ق ) ، كه با تأليف اثر نفيس تأسيس الشيعة الكرام لعلوم الاسلام ، ثابت كرد شيعه در تمامى علوم اسلامى بر ديگران پيشى گرفته و در تمام فنون داراى تأليف و تصنيف است .
2 . علّامهء بزرگ آيت اللّه شيخ محمّد حسين كاشف الغطاء ( د . 1373 ه . ق ) كه كتاب جرجى زيدان را نقد كرد و تمام اشتباههاى وى ، حتى اغلاط املايى ، را پاسخ گفت . اين كتاب همان النقود و الردود يا المراجعات الريحانية مىباشد كه در صيدا به سال 1331 ه . ق به چاپ رسيد .
3 . علّامهء بزرگ آيت اللّه شيخ آقابزرگ تهرانى كه با نگارش كتاب گرانقدر الذريعه در مدت 60 سال ، بيش از 50 هزار كتاب شيعى را معرفى كرد .
از آن روز كه اين كتاب به دنياى اهل مطالعه و علم پا نهاد ، مورد توجه پژوهشگران و شيفتگان دانش قرار گرفت . بنابراين بسيارى از دانشمندان و محققان در ذيل اين كتاب آثارى از خود برجاى گذاشتهاند كه برخى از آنها عبارت است از :
1 و 2 . اضواء على الذريعة و مستدرك الذريعة ، نگاشته مرحوم استاد سيد عبد العزيز طباطبايى
3 و 4 . أعلام الذريعة و تعليقات الذريعة ، نوشتهء علينقى منزوى و ديگران
5 . ايضاح الطريقة ( در جمع بين كشف الظنون و الذريعة ) ، نوشتهء سيد محمود موسوى دهسرخى
6 . تبويب الذريعة ، نوشته شهيد سيد احمد ديباجى اصفهانى
7 . فهارس الذريعة ، نوشتهء احمد منزوى
8 . مهذب الذريعة ، نگاشتهء سيد احمد حسينى اشكورى
اختران فقاهت ( فارسى ) — صفحة 250
مساهمون: ناصر الدين انصارى قمى
ص٢٥٠