8 - تعريف جرم سياسى از نظر حقوقدانان و مقايسهء آن با تعريف جرم سياسى از نظر اسلام
گروهى از حقوقدانان در تعريف جرم سياسى مىگويند : « جرم سياسى عبارت از جرمى است كه عليه تشكيلات و طرز ادارهء حكومت و يا مباين حقوق ناشيهء آن براى افراد ارتكاب مىشود . » « 1 »
اين تعريف از طرف حقوقدانانى است كه جرم سياسى را جرم مادى مىدانند يعنى طرفدار سيستم بيرونى هستند . دستهاى ديگر از حقوقدانان كه براى جرم سياسى جنبهء شخصى در نظر مىگيرند يعنى قصد و غرض مجرم را از مقدمات جرم سياسى مىدانند در تعريف جرم سياسى مىگويند جرم سياسى عبارت است از : جرمى كه به قصد مبارزه عليه تشكيلات و طرز ادارهء حكومت انجام پذيرد . تفاوت بارزى كه در اين دو تعريف با تعريفى كه ما دربارهء جرم سياسى كرديم ، وجود دارد ، اين است كه در جرم سياسى از نظر اسلام عامل مذهب يكى از عوامل اساسى در تحقق جرم سياسى مىباشد . بنابراين اگر افرادى بر عليه يك نظام غير اسلامى قيام كنند ، قيام آنان يك جرم سياسى محسوب نمىشود و اصولًا بايد در حكومتهاى الهى اين ويژگى از براى جرم سياسى در نظر گرفته شود . مضافاً به اينكه مجرمين سياسى نيز بايد انگيزهء مذهبى داشته باشند و اين شرط از جمله « شبهة حصلت لهم » يا « او ان يكون لهم شبهة لا يعذرون فيها » كه كاشف الغطاء « 2 » تعبير فرموده است ، استفاده مىشود .
تفاوت ديگرى كه جرم سياسى از نظر اسلام با جرم سياسى از نظر حقوقدانان دارد اين است كه از نظر اسلام قيام مجرمين بايد دسته جمعى بوده و قيام كنندگان داراى قدرت و نيرو و توان آنچنانى باشند كه بتوانند بر عليه نظام قيام كنند ، اما اگر فردى باشد و يا گروهى باشد و ليكن آن گروه ناتوان و ضعيف باشند ، عمل آنان جرم سياسى محسوب نمىشود .
9 - مزاياى مجرمين سياسى
الف - اصل يكصد و شصت و هشتم قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران ، رسيدگى به
هامش
( 1 ) - علىآبادى ، عبد الحسين : حقوق جنايى ، ج 1 ، ص 103 .
( 2 ) همان منبع .