نداشته باشد ، مرتكب معاون جرم محسوب مىشود .
برابر نظريه ذهنى يا شخصى به وضعيت ذهن و روان مجرم توجه مىشود . لذا ، كليه افرادى كه عمل آنها به طور مسلم نشان دهنده قصد ارتكاب جرم بوده و مىخواهند در تحقق اعمال مادى جرم همكارى يا شركت كرده و عامل اصلى قرار گيرند ، فاعل اصلى ناميده مىشوند و بر عكس كسانى كه بخواهند تنها نقش كمك و مساعدت داشته باشند نه نقش مؤثر و قاطع ، آنها معاون مجرم محسوب مىگردند . « 1 »
مىتوان گفت كه قانونگذار ايران نظريه عينى را بر ضابطه دوم ترجيح داده و در تفكيك ميان معاون و مباشر بر نوع عمل آنها توجه نموده است .
3 - استعاره يا استقلال مجرميت در بحث معاونت در جرم
آيا معاونت در جرم خود به تنهايى جرم مستقلى محسوب مىشود يا از جرمى كه با همكارى معاون صورت گرفته قرض گرفته مىشود ؟ در مورد اين سؤال دو پاسخ جداگانه و دو عقيده وجود دارد :
1 - 3 ) - سيستمى كه معاونت را جرم مستقل مىداند :
سيستم مذكور قائم بر اين فكر است كه وقتى چند نفر مرتكب جرم مىشوند به تعداد شركتكنندگان جرايم مستقل به وجود مىآيد . بنابراين ، تشخيص مجرمين اصلى از معاونين مورد ندارد و بايد مسئوليت هر يك منفرداً مورد بررسى قرار گيرد . « 2 »
برخى از حقوقدانان و خصوصاً طرفداران مكتب تحققى چنين استدلال مىكنند .
بايد به شخصيت خطرناك مجرم نظر افكند و مجازات معاون ، صرف نظر از مجازات مجرم اصلى يا اقدام تأمينى كه تعيين مىشود بايد متناسب با خطرى باشد
هامش
( 1 ) . شركت و معاونت در جرم ، حسن مرادى ، ص 120 .
( 2 ) . حقوق جنايى ، عبد الحسين علىآبادى ، ج 1 ، ص 285 .