و يا به وسيله دسيسه و فريب و نيرنگ موجب وقوع جرم شود .
2 - هر كس با علم و عمد وسايل ارتكاب جرم را تهيه كند و يا طريق ارتكاب آن را يا علم به قصد مرتكب ارائه دهد .
3 - هر كس عالماً ، عامداً وقوع جرم را تسهيل كند .
تبصره 1 : براى تحقق معاونت در جرم وجود وحدت قصد و تقدم و يا اقتران زمانى بين عمل معاون و مباشر جرم شرط است .
تبصره 2 : در صورتى كه براى معاونت جرمى مجازات خاص در قانون يا شرع وجود داشته باشد ، همان مجازات اجرا خواهد شد . »
مقنن قانون مجازات اسلامى سال 70 محدوديت معاونت به جرايم قابل تعزير را حذف نموده و طى ماده 43 آن را به كليه جرايم اعم از تعزيرى ، حدود و قصاص تعميم داده است .
و در تبصره 2 هم مصاديق خاصى از معاونت را كه براى آنها مجازات خاص در قانون يا شرع پيشبينى شده از ذيل عنوان كلى تعزير خارج نموده است .
منظور از وحدت قصد كه در تبصره 1 آمده است ، همان تبانى و تفاهم بر ارتكاب جرم توسط مجرم اصلى است .
حقوقدانان نيز توافق معين و معان را بر ارتكاب جرم لازم مىدانند كه مرادشان همان وحدت قصد است .
2 - ملاك تشخيص فاعل اصلى و معاون جرم
براى تشخيص فاعل اصلى از معاون جرم دو ضابطه كه عبارتند از ضابطه عينى و ذهنى ارائه شده است :
در نظريه عينى يا موضوعى بر نحوه عمل و كيفيت مداخله مجرمين اصلى و معاونين ايشان ، در ارتكاب جرم توجه نموده و اگر آن قسمت از اعمال انجام شده ، داخل تعريف قانونى جرم و يكى از عناصر تشكيل دهنده آن باشد اعم از اينكه فعل انجام شده يا شروع به اجرا تلقى شود ، مرتكب ، فاعل اصلى و در صورتى كه عمل انجام شده صرفاً به شكل تهيه مقدمات يا به يكى از صور معينه قانونى ، محدود به تشويق و ترغيب و تسهيل . . . باشد به طورى كه ارتباطى به عنصر مادى سازنده جرم