نفس را كه از بيخ دهان بيرون مىآيد فوراً دندانهاى ثنايا را بر هم مىنهد و مانع جريان كامل نفس مىشود صداى ز يا س يا واو پديد مىآيد ، و هرگاه بگويد ال ، فوراً زبان را به فك بالا مىچسباند ، و اگر بگويد : آب فوراً لبها را بر هم مىنهد ، و اگر بگويد اف دندان بالا را بر لب زيرين مىگذارد ، و اگر اج بگويد مانند از و اس دندانهارا روى هم مىنهد اما زبان را در همان هنگام پشت دندانهاى ثنايا بالا مىگذارد و هكذا ، جوانان باهوش و كودكان با ذكاوت بدين ترتيب كه گفتيم خود مىتوانند مخارج را كه خواهيم گفت امتحان كنند .
طرز اداى حروف كلام عربى را اگر كسى خواهد آسان و نيكو آموزد بايد شفاهاً از قارى استاد بشنود و به خواندن آنچه در كتاب تجويد نوشته است اكتفا نمىتوان كرد . اما اكثر حروف كه هم در عربى متداول است و هم در فارسى تعليم آن دشوار نيست مانند ب و ت و ج و خ و چند حرف است در عربى كه بايد تعليم گرفت :
1 - ث : ثاى سه نقطه مانند ثلاث و ثالث و مخرج آن ميان دندان ثنايا و نوك زبان است .
2 - ح : مانند ه از حلق ادا مىشود اما غليظتر و سختتر ، ه از بيخ حلق و ح از وسط آن .
3 - ذ : ذال نقطه دار مخرج آن مانند ث است يعنى هر دو از يك مخرج ادا مىشود اما انسان با الهام خداوندى يكى را اندكى سستتر فشار مىدهد و ديگرى را سختتر تا ذ را از ثا فرق گذارد و خود هم به تفضيل نمىداند البته پس از شنيدن از استاد و تمرين اداى اين دو حرف بر وى آسان مىگردد .
4 - ص : مانند سين ادا مىشود از ميان دو ثنايا مگر آنكه در صاد نوك زبان را بايد به پشت دندانهاى ثناياى بالا تكيه داد و زبان را اندكى گود كرد مانند ناودان و باد در آن افكند . ( اين عمل را اطباق گويند ) و البته اداى آن را بايد شفاهاً از
نم يم ( خلاصه قرآن در اسلام ) ( به ضميمه رسائلى در قرآن : شعرانى ، طباطبائى ، آملى ) ( فارسى ) — صفحة 82
مساهمون: قادر فاضلى
ص٨٢