تخطي إلى المحتوى الرئيسي

نم يم ( خلاصه قرآن در اسلام ) ( به ضميمه رسائلى در قرآن : شعرانى ، طباطبائى ، آملى ) ( فارسى ) — صفحة 141

مساهمون:

ص١٤١

بسم اللّه در آغاز آن بدين جهت است كه ، چون نزول اين سوره به خاطر شمشير كشيدن بر روى كفّار ، و به هم زدن قراردادهاى با آنان است . جز اينها علل ديگرى هم گفته شده ، كه آنها را سبب و علّت قرار دادن مشكل است . چه بسا گفته مىشود : گفتهء مشهور حكمت است نه علّت . « 1 » من گويم : از پيشوايان معصوم ما عليه السلام هم مانند آنچه از آنها نقل شده روايت گرديده چنانچه در تفسير عياشى از صفوان جمال نقل شده كه گويد : امام صادق عليه السلام به من فرمود : « خداوند هيچ كتابى را از آسمان نازل نفرموده جز آنكه در سرآغازش « بسم‌اللّه الرحمن الرحيم » بوده ، و با نزول بسم اللّه الرحمن الرحيم شناخته مىشد كه سوره به آخر رسيده ( و سوره بعدى شروع شده ) است . « 2 » ابن عباس گويد : از على عليه السلام پرسيدم چرا در سرآغاز سوره برائت « بسم اللّه الرحمن الرحيم » نوشته نشده است . در پاسخم فرمود : « چون بسم اللّه . . . » پناه و زنهار است و در برائت زنهارى نيست با فرمان دست بر قبضه شمشير زدن و بر فرق مشركين كوبيدن نازل شده است .

هامش
( 1 ) - هر نوع معرفت واقعى كه براى رسيدن به حقيقت باشد « حكمت » خوانده مىشود ، و « علّت » آن است كه سبب پيدايش يا مؤثر در پيدايش چيزى باشد و در مقام وجود و قوام خود ، معلول محتاج به آن باشد و فرق آن يا « سبب » آن است كه « مُسَبِّبْ » توسط سبب حاصل مىشود و در صورتى كه « علت » موجد و پديدآورنده « معلول » است و اسرار احكام - جزء علت است كه سبب باشد و گاهى علت ناقصه است كه آن را وجه مصلحت و مقتضاى حال و جعل حكمت گويند مثل غسل جمعه كه حكمتش را رفع كثافت و از بين بردن بوى متعفن بدن قرار داده‌اند و آن جعل حكمت است نه علّت تامه
( 2 ) - وسائل الشيعه 4 : 747 حديث 12