حركت كاروان اسيران و سرِ مبارك امام حسين عليه السلام ، مسلّم نيست و اين احتمال ، وجود دارد كه سر را در شهرها چرخانده باشند ؛ امّا اسيران را از راهى كوتاهتر برده باشند . حتّى در برخى اخبار ، آمده است كه سر مطهّر امام عليه السلام را پس از ورود اسرا به شام ، در شهرهاى شام نيز گردانيدند ، چنان كه در شرح الأخبار آمده است :
آن گاه يزيد ملعون ، دستور داد كه سرِ حسين عليه السلام را در شهرهاى شام و ديگر شهرها بگردانند « 1 » .
مطابق اين نقل ، اين امكان وجود دارد كه سر مطهّر امام عليه السلام ، پس از رسيدن به شام ، به مناطقى چون موصل و نَصيبين هم - كه در راه سلطانى قرار دارند - ، رسيده باشد .
از اين رو ، احتمال دارد كه اين گونه حوادثِ گزارش شده ، مربوط به روزگار چرخاندن سر پس از رسيدن اسيران به شام بوده و يا در مسير حركت آنان به سوى شام ، اتّفاق افتاده باشد .
همين احتمال ، در باره مكانهايى كه به « رأس الحسين عليه السلام » موسوماند ، وجود دارد . ابن شهرآشوب ، در ذكر مناقب امام عليه السلام آورده است :
از فضيلتهاى ايشان ( امام حسين عليه السلام ) ، كراماتى است كه از مكانهايى كه به آنها « رأس الحسين عليه السلام » گفته مىشود و از كربلا تا عَسقَلان و در ميان آن دو ( موصل و نَصيبين و حَماه و حِمْص و دمشق و جز اينها ) قرار دارند ، ديده شده است « 2 » .
در باره اين مناطق ، علاوه بر اين كه ابن شهرآشوب ، تصريح نكرده كه اسيران يا سر مطهّر ، از آنها گذر داده شدهاند ، اين احتمال وجود دارد كه چون ساليان درازى در قلمرو حكومتهاى شيعى يا دوستدار اهل بيت عليهم السلام ( مانند : آل حَمْدان و فاطميان ) بودهاند ، در آنها به هر دليل يا انگيزهاى ( چه واقعيت ، چه يادبود و چه خواب و . . . ) ،
هامش
( 1 ) شرح الأخبار : ج 3 ص 159 .
( 2 ) المناقب ، ابن شهرآشوب : ج 4 ص 82 . در باره « رأس الحسين » هاى موجود در مناطق مورد اشاره و حتّى خارج از اين مناطق و ارزيابى تاريخى آنها ، ر . ك : نگاهى نو به جريان عاشورا : ص 355 ( مقاله « رأس الحسين و مقامهاى آن » ، به قلم مصطفى صادقى ) ، تاريخ در آينه پژوهش : ش 26 ص 79 ( مقاله « محلّ دفن سر مطهّر امام حسين عليه السلام و ديگر شهيدان » ، به قلم محسن رنجبر ) ، أهل البيت فى مصر ، خسروشاهى .