آمده بود . « 1 » پس از وى برخى شيعيان امامى تاريخ را تدوين كردهاند و با نگرشى به منابع كتابشناسى ، به دست مىآيد كه تا قرن سوم و چهارم ، شيعيان در بيشتر حوزههاى تاريخى تأليف داشتهاند . « 2 »
3 . سهم شيعه از تاريخنگارى اسلامى
چنانكه در آغاز همين فصل اشاره شد ، درباره تاريخنگارى اسلامى ديدگاههاى متعددى وجود دارد . از سويى برخى اهلسنت براى شيعه جايگاهى را نمىپذيرند و وجود آثار مكتوب براى شيعه را منكرند . در مقابل برخى علماى شيعه نه فقط شيعه را داراى سابقه و آثار گوناگون دانستهاند ، آنان را در علوم گوناگون پيشگام معرفى كردهاند . با وجود چنين ادعاهاى كلى ، شايسته است دو ديدگاه اصلى را كه پژوهشگران عصر حاضر مطرح كردهاند ، بررسى نماييم :
ديدگاه نخست : سلفىها و وهابيون اين ديدگاه را مطرح مىكنند و معتقدند جهتگيرى كلى منابع تاريخى در سدههاى نخستين اسلامى ، شيعى است ؛ يعنى در منازعات سياسى - مذهبى صدر اسلام ، مانند نزاع ميان حضرت فاطمه ( س ) و ابوبكر ، رخدادهاى اواخر خلافت عثمان ، درگيرى اصحاب جمل و صفين با امام على ( ع ) و درگيرى امام حسين ( ع ) با يزيد ، سمت و سوى گزارشها حمايت از امام على و اهلبيت ( عليهم السلام ) است ؛ هرچند نويسندگان اين كتابها سنى باشند .
هامش
( 1 ) . تأسيس الشيعه ، صدر ، ص 280 ؛ تدوين السنة الشريفه ، حسينى جلالى ، ص 217 .
( 2 ) . افزون بر كتابهاى الفهرست النديم ، الفهرست طوسى ، رجال نجاشى و الذريعه آقابزرگ ، دو كتاب و يك مقاله در اين زمينه نوشته شده است كه در مقدمه و بخش معرفى منابع ذكر شد .