مسير راه مدينه - خيبر از طرف محمد عازم فدك شده است ، تا آنها را به صلح با مسلمانان دعوت كند :
« محيصه گويد : پيش آنها آمدم و دو روز پيش آنها ماندم ، آنان شروع به حرف بيهوده زدن كردند و گفتند در حصار نطاة ، عامر ، ياسر ، اسَير ، حارث و سالار يهوديان مرحب هستند . خيال نمىكنيم محمد به سرزمين آنها نزديك شود كه در آن دههزار جنگجو هست گويد چون خباثت ايشان را ديدم خواستم برگردم ولى آنان گفتند ما تنى چند همراه تو مىفرستيم كه براى ما قرار صلح بگذارند .
در عين حال مىپنداشتند يهوديان مانع برقرارى صلح خواهند شد . . . » . « 1 » ابن اسحاق مىنويسد :
« فلما فرغ رسول اللَّه - صلّىاللَّه عليه [ وآله ] وسلّم - من خيبَر قذف اللَّه الرُّعْب في قلوب أَهل فَدَك ، حين بلغهم ما أوقع اللَّه تعالى بأهل خيبر ، فبعثوا إلى رسول اللَّه يصالحونه على النصف من فدك ، فقدمت عليه رُسُلُهُم بخيبر أو بالطريق ، أو بعد ما قدم المدينة ، فقبل ذلك منهم . . . » . « 2 » قبول صلح از طرف مردم فدك ، پس از ناكام ماندن ناكامى خيبريان در قلع و قمع مسلمانان ، به اطلاع محمد رسيده است . با اين توجه كه زمان و مكان چنين اعلامى نمىتواند ديرتر از زمان پايان گرفتن واقعهء خيبر ، يا دور از سرزمينهاى خيبر به وقوع پيوسته باشد . نكتهء مهم در اين است كه محمد و ياران او پس از قبول صلح نه به سرزمين فدك رفتند ، و نه با مردم آنجا ملاقاتى داشتند و نه دربارهء دينشان اكراه و اجبارى اعمال نمودند . اين امر به خوبى نشان مىدهد كه محمد با وجود آنكه يهوديان فدك را تابع يهوديان خيبر مىديد و منافع مشتركشان در اثر همجوارى و تبادل محصولات كشاورزى ، با اين همه محمد پيامبر اسلام به محض اعلام صلح ، امنيت اجتماعى و
هامش
( 1 ) . « المغازى » ، ج 2 ، ص 538
( 2 ) . السيرة النبويه ، ج 3 ، ص 368