آنچه در تصاوير يادشده از هشتاد سال پيش مشاهده مىكنيم ، اثرى بر جاى نمانده است .
حقير كاتب در سالهاى زيارت و پژوهش در مدينه ، منطقه احد را كاملًا در حال تغيير يافتم . بر محوّطهء قبور مسطّح شدهء شهداى احد ديوار كشيده شده است و قسمت جنوبى آن با شبكههاى فولادى ، محلّ روىآوردن زائران است .
حقير پس از مشاهدهء شبكههاى آهنين - محلّ ايستادن زائران - احساس كردم كه نوع و طرح شبكهها كاملًا شبيه ضريحهاى ايرانى كه در ايران حول مقابر مذهبى مشاهده مىشود ، به نظر مىرسد . در ذىالحجّهء سال 1395 به منزل مرحوم « سيّد مصطفى عطّار » در مدينه رفتم و مسأله را ضمن مذاكرهاى با وى در ميان گذاشتم . ايشان كه در فاصلهء سالهاى 1361 تا 1368 ه . ق . شهردار مدينه بود و با رفت و آمدهاى ايرانيان به اماكن زيارتى مدينه در طول هشتاد و پنج سال زندگى آشنايى داشت ، بيش از هر كس ديگر مىتوانست راهنماى من در پاسخ به اين سؤال باشد . ايشان به من گفت :
« پس از تخريب بناى عظيم مشهد حمزه و صحابه در احد ، زمين اطراف مقابر ، حصارى نداشت و مكرّراً ديده مىشد كه سگهاى ولگرد آن وادى ، از روى قبور رفت و آمد مىكنند . عدّهاى از عالمان مدينه ، موضوع را با امير وقت مدينه در ميان گذاشتند و امير به احداث ديوار و حصاربندى آن امر كرد و من پيشنهاد دادم كه از ضريح آهنى كه قبل از اين ، حول مقابر اهلبيت عليهم السلام در بقيع قرار داشت و توسّط علاقمندان امامان معصوم عليهم السلام به محلّى امن انتقال يافته ، از آن مراقبت مىشد ، براى حصار مشهد صحابهء پيامبر در احد استفاده شود و اين كار صورت گرفت . »
پرسيدم : « اين ضريح را چه كسانى بر مقابر اهلبيت عليهم السلام در مدينه گذاشتند ؟ » گفت :
اين ضريح در زمان قاجار و تحت حمايت آنان و همكارى و موافقت سلطان عثمانى و طىّ تشريفاتى از طرف ايرانيان به مدينه حمل گرديد و در محلّ معروف به قبّهء اهلبيت نصب گرديد .
« سيّد مصطفى عطّار » متناصلى فرمانى را همبه مننشان دادكه معلوممىداشت كه
مدينه شناسى ( ط مشعر ) ( فارسى ) — صفحة 272
مساهمون: محمد باقر النجفي
ص٢٧٢