شايانِ توجّه او در بدر و احد و در طول سالهاى تعليم و تعلّم عوالم معنوى اسلام و مخالفت با انديشههاى جاهلى ، وى را از برجستهترين ياوران محمّد صلى الله عليه و آله كرد .
در احد در حالى كه بيش از سى و چهار سال از عمرش نگذشته بود ، به دست « ابى بن خلف » به شدّت مجروح گشت و با آخرين رمقى كه در جان داشت ، او را به مدينه بردند و مستقيماً به خانهء پيامبر و عايشه بردند تا شايد مداوا شود . امّسلمه خطابش كرد :
« اى عموزادهء من ! چرا به خانهء ما وارد نشدى ؟
پيامبر دستور داد او را نزد امّسلمه برند تا مراقبت كند ؛ ولى شدّت جراحت ، آخرين رمق حيات دنيوى را از « شمّاس » ستاند . پيامبر صلى الله عليه و آله به احترام ، جسد او را به احد برگرداند تا در كنار ديگر مؤمنان بىآنكه غسل شود ، دفن گردد . « 1 »
2 - 5 / پ : شهداى انصار ، مدينه
بر اساس اسناد ابنهشام و ابناسحاق « 2 » آنان كه از انصار و مدنىتبار بودند و در احد مؤمنانه مقاومت كردند و در راه هدف خدايىشان به دست مهاجمان قريشى كشته شدند ، شصت و شش نفر بودند :
از « بنو عبدالأشْهَل » : عمر بن مُعاذ ، حارث بن انس ، عُمارة بن زياد ، سلمة بن ثابت ، عمرو بن ثابت ، ثابت بن وقش ، رفاعة بن وقش ، حُسَيل بن جابر - ابوخذيفه - كه اشتباهاً توسّط مسلمانان كشته شد . صَيفى بن قَيطى ، حَبَاب بن قَيْظى ، عبّاد بن سَهْل ، حارث بن اوس بن معاذ .
از « اهل راتِج » : اياس بن اوس ، عبيد بن التَّيّهان ، حبيب بن يزيد .
از « بنوظفر » : يزيد بن حاطب .
از « بنوعمرو بن عَوف » : ابوسفيان بن حارث ، حنظلة بن ابىعامر .
از « بنوعبيد بن زيد » : انيْس بن قتاده .
هامش
( 1 ) . ابنسعد ، « الطّبقات الكبير » ، الجزء الثّالث ، القسم الأوّل ، فى البدرين ، ص 174
( 2 ) . « السيرة النّبويه » ، مجلّد الثّالث ، ص 76