انتقال دهند . « 1 » ابنسعد به نقل از « عمر بن عثمان الجَحْشى » سندى را ثبت كرده كه معلوم مىسازد :
حمزه با عبداللَّه بن جحش در يك قبر به خاك سپرده شدند و تصريح مىكند كه حمزه دائى عبداللَّه بود . پيامبر بر آنها نماز گزارد و على بن ابىطالب ، ابوبكر ، عمر و زبير و شخص پيامبر صلى الله عليه و آله به درون قبر او رفتند تا جسدش را به خاك نهند . « 2 » اين سند را سمهودى نيز از طريق عبدالعزيز ثبت كرده است ؛ ولى ابنشبّه به نقل از عبدالعزيز و او از ابنسمعان به روايت از الأعرج نظر داده است كه حمزه با « مصعب بن عمير » در قبر واحدى نهاده شدهاند . با اين همه نظريّهء غالب بر روايات مذكور را عبدالعزيز بيان داشته كه حمزه در يك قبر و عبداللَّه و مصعب در پايين قبر او دفن گشتهاند .
ابواسحاق حربى از اين نكته كه در منابعى تصريح شده است كه حمزه و عبداللَّه ، يا حمزه و عبداللَّه و مصعب بن عمير در يك قبر نهاده شدهاند ، غفلت نورزيده است . « 3 » بخارى ، اين روايتِ جابر بن عبداللَّه را مُسلَّم دانسته است :
« أنّ رسول اللَّه - صلّىاللَّه عليه [ وآله ] وسلّم - كان يجمع بين الرجلين من قتلى احد » . « 4 » و در روايت عبدالرّزاق آمده است :
« وكان يدفنالرّجلين والثلاثة فيالقبر الواحد » . « 5 » و اين بدان جهت بوده است كه مسلمانان به لحاظ خستگى ناشى از نبرد با مهاجمان
هامش
( 1 ) . سمهودى ، ج 3 ، ص 936
( 2 ) . « الطّبقات الكبرى » ، همان مدرك ، ص 5
( 3 ) . « المناسك و اماكن طرق الحج » ، ص 415 ، داراليمامه ، اهتمام : حمد الجاسر ، 1981 م
( 4 ) . « پيامبر خدا صلى الله عليه و آله دو تن از كشتگان احد را در يك قبر دفن مىكرد » . نك : بخارى ، « صحيح » كتاب الجنائز ، باب 73
( 5 ) . « و دو يا سه نفر را در يك قبر مدفون مىكرد » . نك : ابنحجر عسقلانى ، « فتحالبارى ، شرح صحيح البخارى » ، ج 3 ، ص 211 ، به اهتمام : « بنباز »