1 / پ : غارى بر بلندىهاى احد
فيروزآبادى « 1 » و نورالدّين سمهودى « 2 » ذيل وصف احد به حديث مطلب بن عبداللَّه استناد كرده كه : « ان النبيّ يدخل الغار الذي بالجبل » . « 3 » فيروزآبادى مأخذ خود را ذكر نمىكند ؛ ولى سمهودى آن را به ابنشبّه مدينهشناس مشهور مستند كرده است .
با اين همه ابننجّار و مطرى هر دو اذعان داشتهاند كه در كوه احد غارى است كه مىگويند پيامبر صلى الله عليه و آله در هنگام پراكندگى مؤمنان ، خود را در آنجا از ديد قريشيان پنهان كرده است .
آنچه در تاريخ واقعه مورد ترديد نيست ، مستنداتى است كه حكايت مىكند : در ميان قريشيان و مسلمانان خبرى انتشار يافت مبنى بر اينكه پيامبر كشته شده است . نيز در لابلاى مآخذ از ناپيداشدن آن حضرت در يكى از بريدگىهاى كوه و مقابل موضع مسلمانان در مدخل درّه مدارك كافى به دست ما رسيده است . ولى ما گفتهها و اسنادى كه از صدر اسلام در بيان موقعيّت غار يا اصل پنهانشدن پيامبر باقى مانده باشد ، نيافتيم . با اين همه نمىتوانيم شهرت تاريخى اين موضوع را آن هم از قرون دوم هجرى تاكنون ، بىاصل و منشأ بدانيم .
مطرى و ابننجّار با اين بيان كه :
ذكر مىشود كه : « ان النّبى صلى الله عليه و آله اختفى فيه » به بودنِ غارى كه مخفىگاه پيامبر شد ، اشاره كردهاند ؛ امّا منابع مستند ، اين خبر را بيان نداشتهاند و آن دسته از محقّقينى كه درصددند وجود چنين موقعيّت تاريخى را براى غار اثبات كنند ، به گفتهء « مطلب بن عبداللَّه » استناد جستهاند . « 4 » و از اينكه سمهودى اين مطلب را ذيل « مزاعم في مواضع من جبل احد » آورده
هامش
( 1 ) . در « المغانم المطابه » ، ص 11 ، 12
( 2 ) . در « وفاءالوفا » ، ج 3 - 4 ، ص 929
( 3 ) . « پيامبر خدا صلى الله عليه و آله وارد غارى شد كه در كوه قرار داشت . »
( 4 ) . در خصوص مطلب بن عبداللَّه نك : ثقه ، ابنحجر عسقلانى ، « تهذيبالتّهذيب » ، ج 10 ، ص 178 و 179