تأكيد پيامبر به تيراندازان مستقر بر روماة كه هرگز مواضع خود را رها نكنند ، در تاريخ اسلام و سيرت پيامبر صلى الله عليه و آله مشهور است . « 1 » تصوّر پيامبر اين بود كه تسلّط تيراندازان بر ميدان ، موجب برترى آنها مىشود و بدون ترديد در صورتى كه اين تسلّط از آنِ قريشيان باشد ، كسانى كه در ميدان باشند ، زير ضربات نيزهاندازان ، قدرت مقاومت نخواهند داشت . اتّخاذ چنين شيوهاى متناسب با موضع دفاعى مؤمنان بوده است .
قريش از سمت غرب ، حمله را آغاز كرد و مؤمنان در برابر آنها پايمردى نمودند و به اتّكاى آرمانهاى بلندى كه در انديشه و قلب داشتند ، نيروى شگفتانگيزى را از خود بروز دادند .
كتب تاريخ ، شرح و وصف اين حالات را به تفصيل آوردهاند و ما در مدينهشناسى به ذكر آنها نمىپردازيم ؛ زيرا موقعيّت بحث را در مدينهشناسى ، شناخت مدينه در ارتباط با حيات پيامبر صلى الله عليه و آله مىدانيم و نه تاريخنگارى . ابتدا مجملى از واقعهء احد بيان مىكنيم و در ادامه به « ذكر مواضع جنگ » خواهيم پرداخت :
قريشيان حمله كردند و در ميدان با صفى از مدافعان مؤمن برخورد كردند و به ستيز و نبرد پرداختند . نيزهاندازان روماة ، سواران قريش را از پاى درآوردند . انبوه تيرهاى رهاشده كه قريشيان را در ميدان به سختى انداخته بود ، باعث شد كه دشمن ، افراد زخمى خود را رها كرده ، مجبور به عقبنشينى شود . يكباره نظم قشونى آنها دَرهم ريخت و به طور جدّى شكست را پذيرا شدند .
معالأسف نيزهاندازان بر خلاف تأكيد پيامبر ، تپّه را رها كردند و به عشق دنيا و متاع آن ، هواى غنائم را نمودند و دستورات عبداللَّه بن جبير را ناديده گرفتند و سفارش پيامبر را فراموش كردند . از تپّه پايين آمدند و در ميدان مشغول جمعآورى كالاهاى بىارزش دنيا شدند .
هامش
( 1 ) . ابنسعد « الطّبقات الكبرى » ، ج 3 ، ص 475 ، چاپ بيروت