به اين گفته ، نووى دمشقى در كتاب خود تصريح مىكند . « 1 » عدّهاى ديگر از عارفان حديث گفتهاند :
« إنّه قال ذلك للمسرة بلسان الحال إذا قدم من سفر لقربه من أهله و لقياهم و ذلك فعل من يحب به من يحبّ » . « 2 » اين نگرش با آنچه ابنكثير در كتابش آورده است ، سازگار است . ابنكثير گويد :
« لأنّه كان يبشره بقرب أهله إذا رجع من سفره كما يفعل المحبّ » . « 3 » و به سياقى ديگر :
« إنّه كان يبشره إذا رآه عند القدوم من أسفاره بالقرب من أهله و لقائهم و ذلك فعل المحبّ » . « 4 » به غير از اين تعابير نزديك به ذهن و تاريخ ، تفاسيرى مبتنى بر اينكه :
« يحتمل أنّ اللَّه خلق فيه الروح فأحبّ النبيّ » .
در كتابها مشاهده مىشود كه كمتر مورد توجّه محقّقان قرار گرفته است . « 5 » حقير فكر مىكند چون بيان پيامبر صلى الله عليه و آله با توجّه به متن حديث ، « في حال رجوع من
هامش
( 1 ) . « شرح صحيح مسلم » ، ج 5 ، ص 141
( 2 ) . « حضرت اين جمله را به زبان حال و بدان جهت فرمودند كه از بازگشت به مدينه و نزديكى ديدار ياران و خانواده ، خرسند بودند ( و گويى احد ، خبر ديدار ياران را به ايشان داده است ) چنان كه دوستان با يكديگر چنين مىگويند . »
( 3 ) . « زيرا آن ( كوه احد ) هنگام بازگشت از سفر ، نزديكى ديدار ياران را به ايشان خبر مىداده ، همانگونه كه دوستان چنين مىكنند » . نك : « السيرة النّبويه » ، ج 3 ، ص 18
( 4 ) . « زيرا هنگام بازگشت از سفر ، كوه احد از نزديك شدن ديدار ياران و خانواده خبر مىدهد و دوست نيز چنين مىكند » . فيروزآبادى ، « المغانم المطابة فى معالم طابه » ، ص 10
( 5 ) . حافظ ابننجّار ، « اخبار مدينة الرّسول » ، ص 49