از نظرگاه ابوعلى هجرى كه در ميان سالهاى حيات ابواسحاق بسر مىبرده ، منطقهء مزبور همان الْعَرَضه است كه در شمال غربى مدينه بوده و چاه رومه در نزديكى آن جاى داشته است . « 1 » ابنبطوطه در سفرنامهء خود به قلعهء « العزاب » اشاره مىكند كه عُمر خليفهء ثانى آن را براى عَزَبهاى مدينه بنا نهاد . اين سفرنامهنويس ، چاه رومه را در جهت غربى روبروى قلعهء مذكور خوانده است . « 2 » اين نشانىها با آنچه ابننجّار و مراغى و مطرى مشاهده كردهاند ، مطابقت دارد .
محقّقان ، در اينكه در تاريخ و جغرافياى مدينه ، رومه يكى از هفت چاه پيامبر بشمار مىآمده ، ترديدى به خود راه ندادهاند :
اذا رمت آبار النبيّ بطيبة * فعدتها سبع مقالا بلاوهن
اريس و غرس رومة و بضاعة * كذا بصة قل بئر حاء مع العهن
« 3 » با توجّه به اينكه « مطرى » از آثار مخروبهء اطراف چاه يادها كرده ، زينالدّين مراغى گفته است كه بناى چاه را تعمير و درون آن را پاكسازى و ساختمانهاى اطراف آن را مرمّت نموده است .
قاضى مكّه - شهابالدّين ابن محب طبرى - در سال 750 ه . ق . بار ديگر چاه را حفر و تجديد نمود و سمهودى گفتهء اين قاضى را چنين ثبت كرده است كه :
« انشاءاللَّه ما نيز مشمول حديث پيامبر قرار گيريم كه : من حفر بئر رومة فله الجنه »
فيروزآبادى ضمن اشاره به اقدامات شهابالدّين طبرى در بناى قلعهاى كه به زعم او آثار ديرى يهودى است ، موقعيّت جغرافيايى آن را در سمت قِبلى جرُف دانسته كه :
« في أطراف هذه البئر آبار أخرى كثيرة و مزارع . . . » « 4 »
هامش
( 1 ) . تحديد المواضع ، ص 339
( 2 ) . سفرنامهء ابنبطوطه ، ص 115
( 3 ) . زين مراغى ، مختصر وفاء الوفا ، سمهودى ، ص 465 .
( 4 ) . المغانم المطابة في معالم طابه ، ص 42